“Nenda Usitende Dhambi Tena”—Yesu Alimaanisha Nini?

Maneno haya yanayojulikana ya Yesu Kristo yanatoka katika hadithi mbili za Agano Jipya katika kitabu cha Yohana—mtu aliyeponywa kwenye birika la Bethesda (Yohana 5) na mwanamke aliyekamatwa katika uzinzi (Yohana 8).

Kisa cha pili ndicho kinachohusishwa zaidi na agizo hili. Lakini katika matukio yote mawili, Yesu aliwaambia watu hawa “wasitende dhambi tena” baada ya kuwaokoa kutoka katika hali zao na kuwapa tumaini na uponyaji waliouhitaji sana. Haya yalikuwa maneno yake ya mwisho kabla ya kuwaruhusu kwenda zao.

Lakini Alimaanisha nini hasa?

Je, lilikuwa agizo la moja kwa moja, la kuchukua kama lilivyo, la kuacha kutenda dhambi (licha ya asili yetu ya kuanguka na kushindwa kushinda dhambi bila nguvu ya Mungu)? Au lilikuwa agizo la jumla la “kuwa mwema!” kama vile wazazi wetu walivyotuambia walipotupeleka shuleni au nyumbani kwa rafiki?

Je, lilikuwa maoni kuhusu “kiwango” cha dhambi cha watu hawa wawili? Je, kwa namna fulani lilionyesha kwamba walijiletea hali zao wenyewe?

Au ilikuwa inasisitiza wazo lile lile kuu ambalo Yesu anataka kwa ajili yetu sote?

Au kuna zaidi ya hayo?

Maneno ya Yesu yalikuwa ya tahadhari na pia ya kutia moyo—yalikuwa mwito wa kuchukua hatua badala ya agizo la ukamilifu. Lakini ili kuelewa vizuri nguvu na maana ya kauli hii ya kuagana, hebu turudi kwenye Biblia. Na hebu tuangalie kwa makini zaidi kile kilichokuwa kinatokea katika Yohana 8.

Tunapofanya hivi pamoja, tutashughulikia:

• Dhambi ni nini
• Kwa nini mwanamke mzinzi katika Yohana 8 aliletwa kwa Yesu
• Agizo la Yesu kwamba asiye na dhambi ndiye atupe jiwe la kwanza
• Tunachoweza kujifunza kutoka kwa “nenda usitende dhambi tena”
• Mafunzo kutoka kwa mkutano wa mwanamke mzinzi na Yesu
• Jinsi ya kuishi “nenda usitende dhambi tena”

Hebu tuanze kwa kupitia na kufafanua dhambi ni nini hasa.

Dhambi ni nini?

Photo by Alex Green from Pexels

Kwa urahisi, dhambi ni chochote kinachotutenga na Mungu.

Neno la Kigiriki linalotumika kwa “dhambi” katika Agano Jipya ni hamartia, ambalo kimsingi linamaanisha “kukosa shabaha” au “kuwa na kosa.”¹

Hivyo basi, wakati mwanadamu yeyote anapofanya jambo la kibinafsi, la kuumiza, la udanganyifu, la uharibifu, la kutokujali, la tamaa, n.k., jambo ambalo linakosa kufuata njia ya Mungu, ambayo imejengwa juu ya upendo.

Mengi ya maonyesho ya kawaida ya dhambi yanashughulikiwa katika Amri Kumi, lakini dhambi pia inajumuisha nia za ndani za moyo na akili—kabla hazijawa matendo.

“Lakini kila mmoja hujaribiwa na tamaa yake mwenyewe huku akivutwa na kudanganywa. Halafu ile tamaa ikiisha kuchukua mimba huzaa dhambi, na ile dhambi ikiisha kukomaa huzaa mauti” (Yakobo 1:14-15, SUV).

Yesu alisema kwamba amri kuu ni kupenda—kupenda Mungu kwa moyo wako wote, na kumpenda jirani yako (Mathayo 22:36-40).

(Kwa sababu jinsi tunavyowatendea watu wengine ni kiashiria kizuri cha jinsi tunavyopenda.)

Kwa kuwa Mungu ni upendo, inaeleweka kwamba mawazo, nia, au matendo yoyote yanayopinga upendo yatatutenga Naye (1 Yohana 4:8).

Na hakuna mtu aliye na kinga dhidi ya dhambi—dhambi inamharibu kila mwanadamu (Warumi 3:23; 7:14-23). Ndiyo maana tunamtegemea Mungu kwa tumaini lolote la ukombozi, kwa tumaini lolote la kushinda dhambi katika maisha yetu, haijalishi inajidhihirisha kwa namna gani (Warumi 3:24-26; 7:24-25).

Sasa kwa kuwa tumekumbushwa dhambi ni nini hasa na jinsi inavyofanya kazi, hebu tuzame kwenye kisa cha na kilichofanya amri ya Yesu ya “Nenda usitende dhambi tena” ijulikane sana. Unaweza kuisoma katika Yohana 8:1-11.

Kwa nini mwanamke mzinzi wa Yohana 8 aliletwa kwa Yesu?

Biblia haitaji kilichomsababisha mwanamke mzinzi kuingia katika hali aliyokutwa nayo. Lakini hali iliyomfanya aletwe kwa Yesu ilikuwa zaidi ya tendo hili maalum la uzinzi.

Mafarisayo walimleta yule mwanamke kwa Yesu wakiwa na nia nyuma ya pazia—walitaka kutengeneza fursa ya kumkamata na hatimaye kumuua.

Asubuhi moja mapema, Yesu alikuwa akifundisha makutano hekaluni kama alivyokuwa akifanya mara kwa mara. Ghafla, Mafarisayo walimleta mwanamke kwake ambaye walisema amekamatwa katika tendo la uzinzi. Alikuwa amevunja amri ya saba (Kutoka 20:14)—hivyo wakamtaka Yesu atoe hukumu juu yake papo hapo.

Tangu mwanzo wa huduma ya Yesu, Mafarisayo walijisikia kutishwa naye kwa sababu alizungumza kwa mamlaka kuhusu Maandiko, Alidai kuwa Mungu, na alipata umaarufu mkubwa miongoni mwa watu.

Kumleta yule mwanamke kwa Yesu ilikuwa ni mtego wa kumkamata. Kulingana na sheria ya Musa, mtu yeyote akipatikana katika uzinzi alipaswa kuuawa (Mambo ya Walawi 20:10; Kumbukumbu la Torati 22:22). Lakini kulingana na sheria ya Kirumi, huwezi kumuua mtu bila ruhusa ya liwali.²
Kama Yesu angefuata kipengele kimoja maalum cha sheria ya Musa walichotaka atumie wakati huo na kumuua yule mwanamke, angekuwa amevunja sheria ya Kirumi na angeweza kukamatwa. Kwa upande mwingine, kama Yesu angefuata sheria ya Kirumi, wangeweza kusema amevunja sheria ya Musa, na Mafarisayo wangeweza kumkamata.

Mpango huo ulikuwa muovu kabisa.

Na tunapofahamu hali nzima, tunaona kwamba tukio hili lote halikuwa kuhusu yule mwanamke mzinzi kabisa. Alikuwa ni chambo ambacho Mafarisayo walikuwa wakikitumia dhidi ya Yesu “ili wapate sababu ya kumshtaki” (Yohana 8:6, SUV).

Lakini kama kweli Mafarisayo “walimleta mwanamke [mbele ya Yesu] aliyefumaniwa katika uzinzi” (Yohana 8:3, SUV msisitizo umeongezwa)…wangewezaje kujua hasa ni lini watamkamata katika tendo hilo isipokuwa mpango mzima ulikuwa umepangwa? Ili hili lifanikiwe, inaonekana kama yule mwanaume pia alihusika. Yote yanaonekana ya kutia shaka.

Na tukizungumzia kuhusu yule mwanaume…alikuwa wapi, basi?

Sheria ya Musa ambayo Mafarisayo walikuwa wakirejelea inasema, “Na mtu aziniye na mke wa mtu mwingine, hakika watauawa.” (Mambo ya Walawi 20:10, SUV) na, “Akifumaniwa mtu mume amelala na mwanamke aliyeolewa na mume, na wafe wote wawili, mtu mume aliyelala na mwanamke, na yule mwanamke naye” (Kumbukumbu la Torati 22:22, SUV).

Kama hili lingekuwa kweli kuhusu kufuata sheria ya Musa kwa ukamilifu, Mafarisayo wangemleta yule mwanaume mbele ya Yesu pia. Na ukweli kwamba hakuwepo unaonyesha kwamba Mafarisayo walikuwa wanakiuka sheria ya Musa tangu mwanzo.

Yesu alielewa hili, na zaidi.

Na jibu Lake la sehemu mbili kwa hali ile ni mojawapo ya mifano mikuu ya upendo wa Mungu inayopatikana katika Neno la Mungu.

1. Tupa jiwe la kwanza

Photo by Arnaud Gillard on Unsplash

Yesu aliwaonyesha wote kwamba kulikuwa na jambo kubwa zaidi linalohusika—kubwa kuliko jaribio la kutekeleza kipengele kimoja tu cha Sheria ya Musa. Hivyo, alikuwa na tangazo kwa ajili ya wote waliokuwa wamekusanyika kwa sababu ya tukio hilo:

“Yeye asiye na dhambi miongoni mwenu na awe wa kwanza wa kumtupia jiwe” (Yohana 8:7, SUV).

Aliwahimiza washtaki kuwa wanyenyekevu na kutubu.

Mwanzoni, Yesu aliwapuuza Mafarisayo na akainama chini kuandika ardhini kwa kidole Chake (Yohana 8:6).

Kuna maoni mengi kuhusu kile Yesu aliandika kwenye mavumbi. Wengine wanasema kwamba kitendo cha Yeye kuandika ardhini wakati ule, kinaonyesha kwamba alikuwa anawapuuza kabisa—kwamba “hii ilikuwa njia ya kawaida ya kuonyesha kupuuza kwa makusudi.”³

Hatujui hasa alichoandika, kwa sababu hakikurekodiwa. Lakini chochote kilichokuwa, kilivuta umakini wa umati wa Wayahudi waliomzunguka na wakaendelea kumsisitizia zaidi, wakimtaka Yesu atoe hukumu juu ya yule mwanamke mzinzi (Yohana 8:7).

Wakati huu, Yesu hakuwapuuza. Badala yake aligeuza hadithi kutoka kwake na kuihamishia kwa washtaki wake. Alikiri agizo la sheria ya Musa la kuwapiga mawe wazinzi… lakini pia alionyesha jinsi alivyokuwa sawa na watekaji wake, na akasema ni yule asiye na dhambi tu ndiye angeweza kutupa jiwe la kwanza (Yohana 8:7).

Sheria ya Kiyahudi “ilieleza kwamba katika adhabu ya kupigwa mawe, mashahidi wa kesi hiyo walipaswa kuwa wa kwanza kutupa jiwe.”⁴

Mafarisayo walikuwa wanatumia sheria ya Musa kumtega Yesu, na Yesu alitumia sheria ya Musa kufichua hila zao. Umati haukuwa na chaguo ila kufikiria juu yao wenyewe na dhambi zao. Walipofanya hivyo, polepole, mmoja baada ya mwingine, waliondoka mahali pale hadi “akabaki Yesu peke yake, na yule mwanamke amesimama katikati” (Yohana 8:9, SUV).

Ni njia ya ajabu kiasi gani kuonyesha sheria ya Biblia! Yesu hakupunguza uzito wa dhambi yake wala kusema kwamba hakutenda dhambi—kama angefanya hivyo, asingesema “mtupeni jiwe la kwanza” kabisa kwa sababu kusingekuwa na tendo la kurekebisha. Lakini wakati huohuo, Hakumhukumu. Badala yake, alionyesha huruma kuu kwake na kwa washtaki wake.

Lengo lake kuu lilikuwa kuwaleta wote waliokuwa kwenye umati huo karibu zaidi na utukufu wa Mungu. Kumdhalilisha hadharani na kumuua mwanamke huyu kusingefanikisha hilo—lakini toba ya kweli ya dhambi ingeweza.

Yesu aliwashinda Mafarisayo katika mchezo wao wenyewe. Sio tu kwamba Yesu hakuwa amevunja sheria ya Kirumi wala ya Biblia, bali pia alikuwa ndiye mtu pekee katika umati mzima ambaye hakuwa na dhambi na angeweza kumtupia jiwe.

Na hatimaye, kifo kilitokea kwa ajili ya dhambi ya mwanamke huyu, na kwa ajili ya dhambi za wote pia—kilikuwa ni kifo Chake, si mwanamke (1 Petro 3:18).

Kwa kuwa washtaki wameondoka, mwanamke huyo ndiye aliyebaki pekee na Yeye. Hivyo Yesu akamgeukia ili kumwokoa—sio tu kutoka kwenye kifo cha haraka, bali kutoka kwenye kifo cha milele, au “mshahara wa dhambi” (Warumi 6:23, SUV).

2. Nenda usitende dhambi tena

Yesu alipowaagiza washtaki watupe jiwe la kwanza, alikuwa anajaribu kuokoa maisha ya mwanamke huyo yasikatishwe. Lakini aliposema “Enenda zako; wala usitende dhambi tena” alikuwa anampa njia ya nafsi yake kuokolewa milele kwa kumkaribia zaidi katika mawazo na matendo.

Mafarisayo walikuwa na mpango mzima uliokuwa na mazingira (hekalu), wahusika (yule mwanamke mzinzi, wao wenyewe, na Yesu), na lengo (kukamatwa na kuuawa kwa Yesu). Yesu alichukua muktadha huo huo na kubadilisha wahusika ili kwamba Yeye na yule mwanamke ndio waliobaki pekee yao.

“Yesu akajiinua asimwone mtu ila yule mwanamke, akamwambia, Mwanamke, wako wapi wale washitaki wako? Je! Hakuna aliyekuhukumu kuwa na hatia? Akamwambia, Hakuna, Bwana. Yesu akamwambia, Wala mimi sikuhukumu. Enenda zako; wala usitende dhambi tena” (Yohana 8:10-11, SUV).

Alichukua hali ya kukata tamaa na kuijaza tumaini.

Hivyo alipomwambia “Enenda zako; wala usitende dhambi tena” kama maneno ya kuagana, ilikuwa ni ushuhuda wa upendo Wake. Ilikuwa ni mwito kwake kuitikia huruma na msamaha kamili ambao Yesu alimpa bila kuuliza maswali kuhusu kilichomsababisha kuingia katika hali ya dhambi aliyokutwa nayo.

Wakati wa huduma Yake, Yesu alisema “Njoo Unifuate” zaidi ya mara kumi na mbili. Aliwaambia wanafunzi Wake (Marko 1:17; Mathayo 9:9; Yohana 1:43), yule kijana tajiri (Luka 18:22), na yeyote anayemtumikia (Yohana 12:26).

“Njoo unifuate” ulikuwa mwito wa kuwa mwanafunzi na kujifunza moja kwa moja kutoka Kwake.

Lakini kwa yule mwanamke, Yesu alisema “Nenda.” Lakini aende wapi?

Yesu alijua alikuwa ametenda dhambi, kama vile sisi sote tumetenda dhambi (Zaburi 51:5; Warumi 3:23). Hakusema, “Uko huru kurudi kwenye ulichokuwa ukifanya awali! Hakuna haja ya kubadilika au kukua!” Kimsingi alisema, “Nenda, ishi maisha yako kama mtu liyebadilishwa na tukio hili. Endelea kutembea na Mungu.”

Hakumpa maagizo maalum kuhusu jinsi ya kufanya hivyo, jambo linaloonyesha kuwa alijua kile alichokutwa akifanya kilikuwa kibaya. Hivyo “Enenda zako; wala usitende dhambi tena” haikuwa kuhusu kurudi kwenye kitu… ilikuwa ni kuhusu kugeuka kutoka kwenye kile alichokutwa nacho, na badala yake kufanya kitu kipya na bora.

Na kwa kuwa matendo yetu yameunganishwa kwa karibu na mawazo yetu, ilikuwa ni mwito wa kubadilisha pia namna alivyofikiri kuhusu maisha yake (Warumi 8:1-9).

Lakini wakati mwingine kuna tofauti kati ya kile tunachojua kuwa ni sahihi na kile tunachochagua kufanya. Paulo anaeleza jambo hili katika Warumi 7:15-20:

“Maana sijui nifanyalo, kwa sababu lile nilipendalo, silitendi; bali lile nilichukialo ndilo ninalolitenda. Lakini kama nikilitenda lile nisilolipenda, naikiri ile sheria ya kuwa ni njema. Basi sasa si mimi nafsi yangu ninayetenda hilo, bali ni ile dhambi ikaayo ndani yangu Kwa maana najua ya kuwa ndani yangu, yaani, ndani ya mwili wangu, halikai neno jema; kwa kuwa kutaka nataka, bali kutenda lililo jema sipati. Kwa maana lile jema nilipendalo, silitendi; bali lile baya nisilolipenda ndilo nilitendalo. Basi kama lile nisilolipenda ndilo nilitendalo, si mimi nafsi yangu nilitendaye, bali ni ile dhambi ikaayo ndani yangu” (SUV).

Hii ni mojawapo ya mafumbo ya hali ya mwanadamu. Wakati mwingine tunafanya kile ambacho tunajua hatupaswi kufanya, labda kwa sababu ya shinikizo la jamii au familia, au kwa sababu tunataka kupendwa, au kwa sababu tunataka kuepuka matokeo fulani kwa namna fulani. Au labda tu kwa sababu inaonekana rahisi zaidi.

Mungu anatuita kwenye njia kubwa na ya kina ya kufikiri na maisha yanayoongozwa na ukuaji na mabadiliko mema. Na alimtuma Roho Mtakatifu “kutusaidia katika udhaifu wetu” (Warumi 8:26).

Biblia haisemi jinsi mwanamke huyo alivyomwitikia Yesu. Lakini Biblia inasema jinsi tunavyoweza kumwitikia Yesu.

Tunaweza kujifunza nini kutokana na tukio hili na Yesu?

Photo by Stanley Morales from Pexels

Hadithi ya mwanamke mzinzi inatugusa sisi sote kwa namna fulani. Na wito wa “Enenda zako; wala usitende dhambi tena” ni wito kwetu pia.

Fikiria hivi. Kama Yesu angekuwa anatembea leo na tukamatwe na kuletwa mbele Yake kwa dhambi yoyote ile—iwe ni kudanganya kwenye kodi, kumuumiza mtu kimwili, kusambaza uvumi, kuiba kwa kutumia silaha, au hata tu kuwa na wivu moyoni—agizo Lake kwetu lingekuwa lile lile: “Nenda na [usidanganye/usiumize/usiseme uongo/usiiibe/usichukie] tena.”

Songambele. Kua. Badilika. Usiruhusu dhambi hii itawale maisha yako. Jihadhari usianguke tena katika dhambi hiyo.

Kama tulivyoona katika Yohana 8, Yesu hatuhukumu kifo tukimletea mapambano yetu—yoyote yale—Kwake. Badala yake, anaingiza huruma katika hali hiyo ili kutupa nafasi ya kuokolewa. Nafasi ya kurekebisha njia tunapokua katika imani (Yohana 3:17).

Yote yanahusu uhusiano. Na kuna masomo kadhaa tunayoweza kujifunza kutoka kwa jinsi Yesu alivyowajibu Mafarisayo na yule mwanamke mzinzi.

Hakuna anayejua mioyo yetu kama Yesu

Mafarisayo walikuwa wanajaribu kumuweka Yesu matatani kwa kufichua hadharani dhambi ya yule mwanamke waliyemleta mbele Yake. Lakini badala yake, Yesu alifichua hatia iliyokuwa mioyoni mwao wenyewe.

Yesu alihoji nia za kweli za Mafarisayo kwa jibu Lake. Kimsingi alisema, “Ndiyo, yeye ni mwenye hatia ya dhambi mnayomshtaki nayo. Ndiyo, kulingana na sehemu hiyo ya sheria mnayonukuu, matendo yake yanastahili kupigwa mawe…lakini ni wale tu ambao hawajafanya dhambi ndiyo wanaoweza kutekeleza hilo.”

Yesu aliangalia zaidi ya tendo la dhambi lenyewe na kulenga chanzo halisi cha tatizo la siku ile: mioyo na nia za kila aliyeshiriki.

Mafarisayo walitaka kuona kama Yesu angeingia kwenye mtego wao, lakini hawakutarajia kwamba angeutumia upendo kuwanyenyekesha na kuwafichua mbele Yake, Masihi wa kweli na Mwokozi wa ulimwengu.

Hakuna anayetujua kama Yesu, na hakuna anayeweza kutuondolea hatia yetu kama Yesu anavyoweza.

Upendo wa Yesu hutufichua lakini pia hutuinua juu

Sheria inahukumu, lakini upendo unarejesha. Wala hakuna mapambano au dhambi iliyo kubwa sana kiasi kwamba Yesu hawezi kuishughulikia.

Mafarisayo walitaka kumhukumu Yesu kupitia dhambi ya mwingine, lakini hawakujua kwamba walikuwa wanamleta kwa yule Pekee ambaye angeweza kumwokoa kabisa kutoka kwenye dhambi.

Na Yesu alimsamehe kwanza, kisha akamwambia atubu—abadilike maisha yake, na ajilinde dhidi ya kile kilichokuwa kimempotosha awali.

Hii inamaanisha hakuhitaji kuahidi kubadilika kabla Yesu hajamsamehe. Hakufanya “usitende dhambi tena” kuwa sharti la msamaha Wake.

Kwa sababu lengo Lake kuu lilikuwa ni kumtoa kwenye kitu fulani badala ya kumfanya ajisikie mbali zaidi na tumaini.

“Enenda zako; wala usitende dhambi tena” ilikuwa wito wa upole lakini wa dhati wa kubadilika. Ilikuwa ni mwito kwake kuinua kichwa chake kutoka kwenye aibu na kumfuata Yesu kwa ujasiri.

Tukikumbuka mfano wa awali, hebu tuchukulie mzazi anayempeleka mtoto wake kwenye tukio la kijamii, akimwambia, “kuwa mwema!” wakati mtoto anashuka kwenye gari kwa furaha. Lakini tuseme mtoto afanye kosa fulani na kuingia kwenye matatizo.

Mzazi anaweza kuvunjika moyo, ndiyo, au hata kukasirika ikiwa hili ni kosa linalojirudia. Lakini hilo halibadilishi uhusiano au upendo wa mzazi kwa mtoto wake. Mzazi huyo hataki uhusiano huo uishe kwa sababu tu ya alichokifanya mtoto wake. Anataka urejeshwe! Anataka kumsaidia mtoto wake ajifunze, akue na aendelee mbele.

Hali hiyo pia haibadilishi umuhimu wa kusema “kuwa mwema!” kama ukumbusho wakati mwingine mzazi anapompeleka mtoto kwenye mkusanyiko. Bado ni ushauri mzuri kwa sababu mzazi anampenda na anamtakia mema, hata kama mtoto atakosea au kufanya uamuzi mbaya.

Tunapokutana na upendo wa Yesu, mwitikio bora ni kubadilika

Namna pekee tunayoweza kusimama uso kwa uso na Yesu ni kwa msingi wa huruma, rehema, na neema Yake.⁵ Na tunapofanya hivyo, anatuhimiza kukua—kubadilisha jinsi tunavyoishi (2 Wakorintho 5:17; Waefeso 4:22-24).

Mwinjilisti wa mapema wa karne ya 20 Oswald Chambers anasema, “[Wokovu wa Yesu] ni jambo la furaha, lakini pia ni kitu kinachohitaji ujasiri, moyo, na utakatifu….”⁶

Tunapochagua kufuata kitu chochote, tunakipa kipaumbele. Hivyo basi, kumfuata Yesu ni vivyo hivyo (Waefeso 1:3-6; Wagalatia 4:4-7; Warumi 8:17). Haijalishi wewe ni nani, unapomchagua Yeye, mabadiliko ni lazima. Hakuna mtu anayeweza kuchagua kumfuata Yesu na kuishi kwa namna ile ile aliyokuwa akiishi kabla. Hilo halingeleta maana yoyote.

(Fikiria wakati jambo lolote jema linapokuja katika maisha yetu. Ni mara ngapi tumesikia watu wakizungumza jinsi kukutana na mwenzi wao au rafiki yao wa karibu kulivyobadilisha maisha yao kuwa bora zaidi? Na jinsi maisha yao hayakuwahi kuwa yale yale tena tangu wakati huo?)

Sasa, hebu tufikirie hii inamaanisha nini kwetu. Tunawezaje kubadilika na “kwenda na kutotenda dhambi tena”?

Tunawezaje “kwenda na kutotenda dhambi tena”?

Biblia haisemi yule mwanamke alifanya nini baada ya Yesu kumwambia “Enenda usitende dhambi tena.” Tunatumaini kwamba aligeuka na kuacha dhambi zilizokuwa zimemteka hapo awali. Tunatumaini kwamba alitangaza kwa familia yake, marafiki, na jamii yake kile Yesu alichomfanyia siku ile. Lakini kwa kweli hatujui.

Lakini tunaweza kuamua jinsi tutakavyoitikia wito wa Yesu wa “kwenda na kutotenda dhambi tena.”

Haipingiki kwamba kusali na kuwa na muda wa kujifunza Biblia au ibada ni njia nzuri za kuimarisha uhusiano na Mungu. Lakini vipi baada ya kusema “amina”? Tunafanya nini mara Biblia inapofungwa?

Hapa kuna njia sita tunazoweza kuishi wito maarufu wa Yesu wa kuchukua hatua.

Tunaweza kumuomba Mungu atufunulie dhambi zetu

Photo by Dallas Penner on Unsplash

Daudi alimwomba Mungu aliposema, “Ee Mungu, unichunguze, uujue moyo wangu, Unijaribu, uyajue mawazo yangu; Uone kama iko njia iletayo majuto ndani yangu, Ukaniongoze katika njia ya milele” (Zaburi 139:23-24, SUV). Daudi alijua kwamba haijalishi alivyojijua mwenyewe, bado kulikuwa na mambo ambayo angekuwa kipofu kwake na ni Mungu tu angeweza kuyaona na kuyafunua.

Kumbuka kwamba dhambi ni chochote kinachotutenga na Mungu, na sote tumetenda dhambi katika maisha yetu (Warumi 3:23; 1 Yohana 1:8). Hivyo basi, ikiwa kuna mambo mioyoni mwetu ambayo ni kizuizi kati yetu na Mungu, jambo la kwanza tunaloweza kufanya ni kumwomba Mungu atuwekee wazi ili tuyatambue. Kisha, tunaweza kuendelea na hatua inayofuata.

Tunaweza kuungama dhambi zetu

Tunapoungama dhambi zetu kwa moyo wa dhati, Mungu anaahidi kutusamehe (1 Yohana 1:9; Waefeso 1:7-8).

Kukiri dhambi ni sehemu ya kurejesha mahusiano katika Biblia nzima (Walawi 16:21; Nehemia 9:2; Ezra 10:1-3; Zaburi 32:5; Marko 1:5; na Matendo 19:18 zinaelezea mifano michache), na bado ni kweli kwetu leo.

Hii ni njia ngumu kutembea na tunahitaji Mungu atusaidie! Mark Pearce, mkurugenzi wa Kituo cha Utafiti cha Waadventista wa Sabato, anatukumbusha kwamba “Matendo ya nje yanaonyesha hali ya ndani. Hicho ndicho Yesu alikuja kutatua na ndiyo maana ninamhitaji kila wakati wa kila siku.”⁷

Tunapomkiri Mungu hofu zetu, aibu zetu, changamoto, mapambano, na mapungufu yetu, tunapokea huruma yake kwetu anapotusamehe. Na tunaweza kuendeleza hiyo kwa wengine.

Tunaweza kuonyesha huruma

Tunapopata neema na rehema ya Mungu, tunakuwa na uwezekano mkubwa wa kuionyesha kwa wengine kwa sababu tunaelewa maana ya kufichuliwa na kisha kusamehewa (Mika 7:18-19; Waebrania 8:12).

Yesu na Mafarisayo walikubaliana kwamba yule mwanamke alivunja sheria na kosa lake lilistahili adhabu ya kifo, kwa kusema hivyo. Lakini hawakukubaliana juu ya jinsi ya kushughulikia hali hiyo, au jinsi ya kutekeleza sheria hiyo kikamilifu.

Mafarisayo walitaka hukumu ya haraka na kali. Yesu alichagua huruma, na sisi pia tunapaswa kufanya hivyo kwa unyenyekevu. Sio tu kwa sababu ni mfano ambao Yesu alitupa, bali Mathayo 7:2 pia inasema, “Kwa kuwa hukumu ile mhukumuyo, ndiyo mtakayohukumiwa; na kipimo kile mpimiacho, ndicho mtakachopimiwa” (SUV).

Mwana-teolojia R. C. Sproul anasema, “Kwa kawaida, hatuchukizwi au kukasirishwa ikiwa mtu atasema kwamba tunapaswa kuonyesha huruma kwa mtu aliye katika maumivu au mateso makubwa na kujaribu kuhisi wanachohisi. Lakini wakati mwingine tunapinga wazo la kuwa na huruma kwa mtu anayehusika katika dhambi mbaya na ya kuchukiza.”⁸

Inaonekana kana kwamba sio jambo la kawaida, kwa namna fulani, kuonyesha huruma kwa mtu ambaye wazi yuko katika makosa. Lakini tunapokumbuka kwamba sisi pia ni wenye dhambi, mioyo yetu inapaswa kulia kwa huruma kwa wale ambao “wamenaswa wakitenda” dhambi. Mwishowe, inaweza kumtokea yeyote kati yetu. Sote tuna mapambano yetu ya siri.

Kwa kuzingatia hilo, tunapokumbuka jinsi Yesu alivyotuokoa tulipokuwa bado tuko katikati ya dhambi (Warumi 5:8), “Inapaswa kuwa rahisi zaidi kwetu kuhusiana na waovu kuliko ilivyo kwa wema.”⁹

Kuonyesha huruma haimaanishi kwamba unapuuza athari au uzito wa dhambi, au matokeo yake. Mtu fulani alikufa kutokana na dhambi ya yule mwanamke mzinzi. Lakini alikuwa ni Yesu, sio yeye. Na ukweli huo pekee unaweza kutujaza huruma tunapomwona mtu mwingine akishughulika na mapambano yake dhidi ya dhambi. Yesu alikufa kwa ajili yetu, na Alikufa kwa ajili yao pia.

Yesu alileta unyenyekevu na huruma katika sheria, na tunaweza kuingiza uhusiano wetu na unyenyekevu na huruma hiyo hiyo.

Tunaweza kujenga mahusiano ya kiroho

Biblia inatuhimiza kutunzana. Dhambi iko kila mahali, na Mungu anaweza kuweka watu karibu nasi ambao wanaweza kutusaidia kuakisi tabia Yake. Tunaweza kutegemea mahusiano hayo kwa nguvu, msaada, na uwajibikaji (Wagalatia 6:2; Waebrania 10:24-25; Wakolosai 3:16).

Dhambi haituathiri sisi tu; inaathiri pia wengine walio karibu nasi.¹⁰ Tayari tumesema kwamba yule mwanamke mzinzi hakuwa akitenda dhambi peke yake. Kitendo cha uzinzi kinahitaji mshiriki zaidi ya mmoja.

Je, huyo mtu mwingine alikuwa na familia? Je, alikuwa kiongozi wa dini au mtu mashuhuri katika jamii? Ushiriki wao katika dhambi hii pamoja naye uliathirije sehemu nyingine za maisha yao? Au watu wengine katika maisha yao?

Biblia haitupi majibu ya maswali haya, lakini tunajua kwamba dhambi huenea kama ugonjwa isipodhibitiwa mara moja (1 Wakorintho 5:6-7).

Haki na upendo pia huenea haraka. Tunapoishi maisha yetu kama Yesu alivyofanya—katika ushirika wa daima na Mungu—inaathiri maisha yetu kwa kina, na hii inaweza kuenea kwa wale waliotuzunguka.

Tunaweza kukemea dhambi yenye uharibifu katika jamii zetu za kiroho (kwa upendo na unyenyekevu)

Photo by Liza Summer from Pexels

Hili ni gumu. Lakini amini usiamini, ni sehemu ya kuwa mshiriki wa ufalme wa Mungu.

Ili ieleweke, hii haimaanishi kutangaza kwa sauti makosa, kushindwa, au mapambano ya watu. Mbali kabisa na hilo! Hii inahusu uadilifu, uwajibikaji, na kusitisha tabia hatarishi ambayo inaweza kuathiri jamii yako.

Hii pia haimaanishi kwamba tunapaswa kubuni mipango ya kuwakamata watu wakiwa wanafanya makosa au kupanga mitego ya kiroho. Hiki ndicho hasa Yesu aliwakemea Mafarisayo kwa ajili yake!

Tunaweza kushauriana na miongozo ya kibiblia ya kushughulikia hali zenye mvutano, ambayo tunaweza kuipata katika Mathayo 18:15-20. Hatua yetu ya kwanza inaweza kuwa kuzungumza na mtu binafsi na kumweleza wasiwasi wetu kwa upendo, upole, na unyenyekevu, kwa kuwa sisi pia tunatenda dhambi.

Lakini hata hivyo, inaweza kuwa vigumu sana kuonyesha mahali ambapo mtu amekosea. Mara nyingi tunaogopa, kwa sababu hatutaki kupata madhara au kuonekana vibaya. Tunataka kuonekana kuwa watu wema, na watu wema hawasababishi matatizo…sivyo?

Lakini ikiwa tutafuata mfano wa Yesu, lazima tufuate mfano Wake wote, sio sehemu zile tu ambazo ni rahisi kwetu.

Katika 1 Wakorintho 5:8-13, Paulo anashughulikia hali tata ya kanisa kwa kueleza jinsi na kwa nini tunapaswa kuweka hukumu yetu kwa manufaa ya wale walio ndani ya jumuiya zetu za kiroho:

“Maana yanihusu nini kuwahukumu wale walio nje? Ninyi hamwahukumu hao walio ndani? Lakini hao walio nje Mungu atawahukumu. Ninyi mwondoeni yule mbaya miongoni mwenu” (aya ya 12-13, SUV).

Hii inarudi kwenye hoja ya awali—mahusiano ni muhimu katika mchakato wa kumrekebisha mtu.

Yesu anasema, “kama ndugu yako akikosa, mwonye; akitubu msamehe” (Luka 17:3, SUV). Lakini kuita dhambi kwa jina lake haimaanishi kutembea huku na huku ukiwa na nyundo na kipaza sauti ukitangaza “hukumu” kwa kila mtu aliye karibu nasi. Inaonekana kama hivi ndivyo Mafarisayo walivyopenda kufanya (Mathayo 23:1-4). Lakini Wagalatia 6:1 inasema, “Ndugu zangu, mtu akighafilika katika kosa lo lote, ninyi mlio wa Roho mrejezeni upya mtu kama huyo kwa roho ya upole” (SUV). Neno “ndugu” katika aya hii lina maana kubwa; yote yamejikita katika uhusiano.

Yesu hakuruhusu dhambi kujificha na kuoza alipokuwa karibu. Lakini aliita dhambi hadharani pale tu ilipohusiana na wale waliopaswa kujua vyema, au wale waliokuwa na nafasi za ushawishi—iwe ni viongozi wa dini au watu waliotumia muda mwingi pamoja Naye (kama wanafunzi). Lakini pia aliwaponya watu kutoka kwenye mapambano yao wakati wa mazungumzo ya faragha, na aliushinda umiliki wa milele wa dhambi duniani alipotoa maisha Yake msalabani kwa ajili yetu.

Kulingana na Yesu, amri kuu mbili ni kumpenda Mungu na kuwapenda wengine. Kuwapenda wengine kunajumuisha kuwaongoza waepuke mitazamo mibaya, mitego ya kihisia, au tabia hatarishi zinazoweza kuweka kizuizi kati yao na Mungu, au kusababisha madhara kwa watu walio karibu nao.

Kwa mfano, unaweza kumvuta rafiki yako wa karibu pembeni na kumjulisha kuwa hawatendi wema kwa mtu mwingine, au hata kwako. Ikiwa wewe ni mzazi, unaweza kumwambia mtoto wako kuwa una wasiwasi juu ya tabia fulani unazoziona zikianza kujengeka. Unavuta pumzi na kufanya hivi kwa upendo kwa ajili yao, sio kwa sababu unafurahia nafasi ya kuwakemea. Bali ni kinyume chake.

Na hiyo ni kwa sababu kuita dhambi kwa jina lake hakupaswi kuwa mwisho wa yote. Mwisho wa yote, ni kuhusu kuwaongoza watu kwa Yesu. Mtafsiri mmoja anasema, “Wale wanaosaidia kuokoa maisha ya mhalifu, wanapaswa kusaidia kuokoa roho kwa uangalifu huo huo.”¹¹

Kwa hiyo, namna tunavyokemea dhambi inaleta maana kubwa sana.

Lakini ikiwa sisi ni sehemu ya jamii ya Mungu, tunaweza kujengana tunapolinda mioyo yetu, nyumba zetu, au jamii zetu kwa maombi dhidi ya mambo yanayoweza kuzuia uhusiano wetu na Yeye (Yakobo 5:16). Tunaweza kuonyeshana msamaha ule ule ambao Yesu alimwonyesha yule mwanamke aliyeletwa na Mafarisayo (Wakolosai 3:13).

Na ili kufunga yote pamoja, tunaweza kuishi kwa agizo lile lile ambalo Yesu alitoa katika Yohana 5 na Yohana 8, tukitafuta kubadilishwa nia (Warumi 12:2), maisha mapya (Waefeso 4:22-24), na asili mpya (2 Petro 1:4-8; 2 Wakorintho 5:17).

Ungependa kuendelea kujifunza kuhusu kuishi maisha yanayoongozwa na Kristo na kufafanuliwa na upendo? Soma kuhusu jinsi Biblia inavyofafanua upendo,

Kurasa zinazohusiana

1. “Hamartia,” New Testament Greek Lexicon – NAS, BibleStudyTools.com. [↵]
2. Keener, Craig. “Notes on John,” NIV Cultural Background Study Bible, p. 1826. [↵]
3. “John 8:6,” Ellicott’s Commentary for English Readers. [↵]
4. White, Ellen G, The Desire of Ages, “Among Snares,” p. 461. [↵]
5. Sproul, R. C, “The Adulterous Woman: Face to Face with Jesus,” Ligonier Ministries. [↵]
6. Chambers, Oswald, “All Efforts of Worth and Excellence are Difficult.” [↵]
7. Pearce, Mark, “What in the Word: Sin,” Adventist News Network, 2021. [↵]
8. Sproul, R. C, “The Adulterous Woman: Face to Face with Jesus,” Ligonier Ministries. [↵]
9. Ibid. [↵]
10. Pearce, Mark, “What in the word: Sin,” Adventist News Network, 2021. [↵]
11. “John 8,” Matthew Henry’s Commentary, Biblehub. [↵]

Majibu Zaidi