Kuhusu Manabii katika Biblia—Agano la Kale na Jipya

Manabii walikuwa watu binafsi katika Biblia ambao walipokea ujumbe kutoka kwa Mungu na kuwasilisha ujumbe huo kwa wapokeaji—ikiwa ni kwa kusema au kuandika. Maandishi yao, yanayojulikana kama vitabu vya unabii, yanachukua sehemu kubwa ya Biblia.

Basi hawa watu walikuwa akina nani? Na kwa nini Mungu aliwachagua kuwa manabii?

Hapa, tutawatambulisha manabii hawa na kuangalia jinsi Mungu alivyowatumia.

Kujifunza kuhusu manabii wa zamani kunaweza kutusaidia kuelewa vizuri hadithi nzima ya Biblia—na jinsi Mungu anavyohusiana na wanadamu kwa upendo na kuhamasisha uhuru wa kuchagua. Tutajadili:

• Ni nani anaweza kuwa nabii
• Manabii wa Biblia walikuwa akina nani
• Jinsi Mungu anavyowaita manabii
• Kwa nini manabii wa Biblia ni muhimu leo

Hebu tuanze na msingi, kwa kufafanua nabii ni nani na nani anaweza kuhudumu katika jukumu hili.

Ni nani anaweza kuwa nabii?

Photo by Biegun Wschodni on Unsplash

Nabii ni mtu aliyeitwa kuzungumza kwa niaba ya Mungu kwa watu wake. Kipengele cha kawaida kati ya manabii kilikuwa kila mmoja alikuwa na moyo wa kumtii Mungu. Zaidi ya hayo, hakuna aina au mfano mmoja wa watu ambao Mungu huwaita katika jukumu hili. Biblia imejaa manabii, na kila mmoja wao ni wa kipekee.

Wengine walikuwa wadogo, kama vile Samweli na Danieli.

Wengine walikuwa wazee sana, kama Anna na Simeoni.

Wengine walikuwa makuhani au waamuzi, kama vile Yeremia na Debora.

Na kulikuwa na manabii wanaume na wanawake.

Wengine walikuwa watu wa kawaida wenye kazi za kawaida. Kwa mfano, Paulo alikuwa mtengeneza mahema, na Musa alikuwa mchungaji wa kondoo.

Mara nyingi, manabii hawakuwa maarufu kati ya watu wao kwa sababu walilazimika kutoa ujumbe wa mabadiliko. Ujumbe uliowaita watu kuacha tabia fulani wanayoipenda lakini inayoharibu au kufichua dhambi za siri zilizokuwa zikifanywa na viongozi.

Lakini linapokuja swala la kile ambacho Mungu anahitaji katika mtu ili awe nabii, Alitafuta utayari. Walipaswa kuwa na moyo ulio wazi na shauku ya kusikiliza na kufuata Neno la Mungu.

Hivyo, mtu yeyote—hata mtu wa kawaida kabisa—aweza kuwa nabii ikiwa ataitwa na Mungu.

Akina nani walikuwa manabii wa Biblia?

Tunaposikia kuhusu manabii wa Biblia, mara nyingi tunawaza wale walioandika vitabu vya unabii vya Agano la Kale—manabii wakubwa na wadogo 16.

Lakini wengine wengi katika Biblia hawakuandika vitabu—au vitabu walivyoandika havikuitwa kwa majina yao.

Idadi kamili ya manabii katika Biblia ni takriban 88, ingawa idadi hii inaweza kutofautiana kulingana na mtu unayezungumza naye. Watu katika mirengo fulani ya Kikristo wanaweza kuhesabu baadhi ya wahusika kama manabii, wakati wengine hawafanyi hivyo.

Hebu tuangalie ni akina nani walikuwa katika makundi tofauti.

Manabii wakuu wa Agano la Kale

Photo by Tim Wildsmith on Unsplash

Manabii hawa wanne wanaitwa “wakubwa” kwa sababu waliandika vitabu virefu ambavyo viliandikwa kwa hadhira kubwa zaidi. Manabii hawa ni:

• Isaya, aliyeandika kitabu cha Isaya, kilichojumuisha unabii mwingi kuhusu Masihi. Alitabiri kwa angalau miaka 60 wakati wa utawala wa wafalme wanne: Uzia, Yothamu, Ahazi, na Hezekia.¹
• Yeremia, aliyeandika vitabu vya Yeremia na Maombolezo. Wanachuo Wakristo wanaamini kwamba pia alikusanya vitabu vya Wafalme 1 na 2.² Alitabiri miaka kabla na wakati wa uhamisho wa Yuda kwenda Babeli.
• Ezekieli, aliyeandika kitabu cha Ezekieli na kuhudumu kati ya Wayahudi miaka kabla na wakati wa utumwa wa Babeli.
• Danieli, aliyeandika sehemu kubwa ya kitabu cha Danieli. Alikuwa mmoja wa Wayahudi waliochukuliwa mateka Babeli. Alihudumu kama afisa wa juu katika serikali ya Babeli na baadaye serikali ya Umedi-Uajemi. Licha ya yote hayo, alibaki mwaminifu kwa Mungu.

Manabii wadogo wa Agano la Kale

Manabii wadogo kumi na wawili waliandika vitabu vifupi—vyote vikiwa na majina yao. Pia wanajulikana kama “kumi na wawili” katika Biblia ya Kiebrania.

• Hosea alitabiri katika kipindi kigumu zaidi cha historia ya ufalme wa kaskazini wa Israeli—mara tu kabla ya taifa hilo kuchukuliwa mateka na Ashuru. Mungu akamwambia aoe kahaba aliyeitwa Gomeri ili kuonyesha uaminifu na upendo wa Mungu kwa watu wake.
• Yoeli alikuwa nabii katika Yuda. Kupitia yeye, Mungu alitangaza ukame na uvamizi mbaya wa nzige kama hukumu. Lakini Yoeli pia alitabiri kurudishwa kwa Yuda kwenye neema ya Mungu.
• Amosi alikuwa mchungaji kutoka Yuda. Aliitwa kutabiri katika Israeli, ambapo alikemea ibada ya sanamu iliyokuwa ikiendelezwa na Mfalme Yeroboamu.
• Obadia alitoka Yuda na alitabiri adhabu ya Waedomu, taifa adui ambalo lilikuwa limeitendea Yuda kikatili vitani.
• Yona alitumwa kuionya Ninawi, mji wa Ashuru na moja ya maadui wakali wa Israeli. Anajulikana zaidi kwa kumezwa na samaki na kutapikwa akiwa hai.
• Mika alitokea Mmorashti, Yuda. Aliandika kwa watu wa Mungu kwa njia ya ushairi sana, kuwaonya juu ya hukumu inayokuja kwao kwa sababu walikuwa wameasi agano la Mungu. Wakati huo huo, pia aliwapa matumaini ya rehema ya Mungu.
• Jina la Nahumu lina maana ya “aliyefarijiwa”. Alitabiri kuanguka kwa Ninawi, ambayo ilikuwa mji mkuu wa Ashuru, moja ya wakandamizaji wakali zaidi wa Israeli. Kwa unabii huu, aliwafariji Israeli kwamba Mungu atawatetea.
  Habakuki alitabiri wakati wa wafalme fisadi zaidi katika Yuda—Manase na Amoni. Alijua uovu wao ungepelekea kuchukuliwa mateka na Babeli na alikuwa mwenye huzuni kubwa na wasiwasi kuhusu hatima ya watu wake. Lakini Mungu akamhakikishia kwamba mwisho wa waovu bila shaka utakuja na wenye haki wataokolewa.
• Sefania alikuwa nabii wakati wa Mfalme Yosia. Alionya juu ya hukumu inayokuja juu ya Yuda na nchi jirani. Lakini mzigo wake mkuu ulikuwa kuwaita watu watubu.
• Hagai alisaidia ujenzi wa hekalu huko Yerusalemu baada ya mateka ya Babeli wakati wa Zerubabeli na Yoshua (Ezra 5:1–12).
• Zekaria alifanya kazi pamoja na Hagai. Hasa akimtia moyo Yoshua, kuhani mkuu, katika maono ambayo yalionyesha Mungu akisamehe hatia ya watu wake (Zekaria 3:1–10).
• Malaki alikuwa nabii wa mwisho wa Agano la Kale. Huduma yake ilikuja muda mrefu baada ya uhamisho wa Babeli na kurudi kwa Wayahudi Yerusalemu—baada ya wakati wa Nehemia. Watu walikuwa wamesahau njia za Mungu na uzoefu wao wakati wa uhamisho, hivyo aliwakemea na kuwaasa wamrudie Mungu.

Kwa jumla, tuna manabii 16 wa Agano la Kale ambao waliandika vitabu vilivyoitwa kwa majina yao (isipokuwa Maombolezo). Vitabu vyao vinajumuisha vitabu 17 vya mwisho katika Agano la Kale.

Pia wanajulikana kama “manabii wa baadaye” au “manabii wa kifasihi” kwa sababu maneno yao yalikuwa vitabu au vipande tofauti vya fasihi.

Hii ni tofauti na manabii katika sehemu za awali za Biblia, ambao maneno yao na huduma zao zimeandikwa ndani ya vitabu vya kihistoria vya taifa la Israeli. Mara nyingi wanaitwa “manabii wa awali” au “manabii wa zamani.³

Hebu tuwaangalie katika baadhi yao kwa karibu.

Manabii wa awali wa Agano la Kale

Photo by Brett Jordan on Unsplash

Manabii wa zamani wanapatikana mwanzoni kabisa mwa historia ya taifa la Kiebrania. Baadhi yao waliandika sehemu kubwa za Biblia, ingawa vitabu havina majina yao.

Manabii hawa ni:

• Musa, aliyeandika kitabu cha Mwanzo, Kutoka, Walawi, Hesabu, Kumbukumbu la Torati, na Ayubu. Alikuwa kiongozi wa kwanza wa taifa la Israeli (Kumbukumbu la Torati 18:18).
• Samweli, ambaye huenda aliandika Waamuzi na sehemu za 1 Samweli.⁴ Alifanya kazi na Eli kuhani, kisha akawekwa wakfu na kufanya kazi na wafalme wa kwanza wawili wa Israeli, Sauli na Daudi. Pia alianzisha shule za manabii.⁵
• Nathani aliandika sehemu za vitabu vya 1 na 2 Samweli.⁶ Alijihusisha na Mfalme Daudi na labda anakumbukwa zaidi kwa kumkemea Daudi baada ya dhambi yake na Bathsheba.
• Gadi alishirikiana kuandika vitabu vya 1 na 2 Samweli na Nathani. Pia alituma ujumbe kutoka kwa Mungu kwa Mfalme Daudi (1 Samweli 22:5).

Manabii wengine wa zamani hawakuandika vitabu vyo vyote, lakini wanazungumziwa katika Agano la Kale—wengine kwa urefu na wengine kwa ufupi sana. Manabii hao ni:

• Miriamu, dada wa Haruni na Musa (Kutoka 15:20–21).
• Debora, ambaye pia alikuwa mwamuzi katika Israeli na, pamoja na Baraka, aliiongoza Israeli kwenye ushindi dhidi ya taifa adui (Waamuzi 4–5).
• Ahiya, Mshiloni, aliyetangaza mgawanyiko wa taifa la Israeli baada ya utawala wa Mfalme Sulemani na kumkemea Mfalme Yeroboamu kwa ibada ya sanamu (1 Wafalme 11:29–39; 14:1–13).
• Eliya, ambaye alifanya kazi ya kuirejesha Israeli kwa Mungu kutoka kwenye ibada ya sanamu wakati wa Mfalme Ahabu na Mfalme Yezebeli. Yeye ndiye aliyekutana na manabii wa Baali katika pambano huko Mlima Karmeli, ambapo Mungu alithibitisha kuwa yeye ndiye Mungu wa kweli kwa kutuma moto kutoka mbinguni.
• Yehu, mwana wa Hanani, ambaye alikuwa wakati mmoja na Eliya. Alimkemea Mfalme Yehoshafati kwa kuunda muungano na wafalme wasiomcha Mungu (2 Mambo ya Nyakati 19:2).
• Mikaya, mwana wa Imla, aliyetabiri kifo cha Mfalme Ahabu vitani (1 Wafalme 22:8–28).
• Azaria, mwana wa Odedi, aliyemtia moyo Mfalme Asa kuondoa ibada ya sanamu katika Yuda, ikipelekea ustawi na amani (2 Mambo ya Nyakati 15:1–19).
• Elisha, ambaye alikuwa mwanafunzi wa Eliya (1 Wafalme 19:19–21).
• Hulda, nabii wa kike aliyemtia moyo Mfalme Yosia kufanya matengenezo (2 Wafalme 22).

Sasa kwa sababu tunajua baadhi ya manabii maarufu zaidi katika Agano la Kale, hebu tuhamie katika Agano Jipya.

Manabii wa Agano Jipya

Photo by Tim Wildsmith on Unsplash

Nabii mkubwa zaidi katika Agano Jipya ni Yesu Kristo. Aliwafundisha watu, kuwaonya, na kutoa unabii ulioangazia kutoka wakati wake hadi mwisho wa dunia.

Manabii walikuwepo pia miongoni mwa wafuasi wa Yesu na wale waliounda kanisa la awali Kikristo. Paulo anaandika kuhusu unabii ukiwa mojawapo ya vipawa vya Roho Mtakatifu miongoni mwa waamini (1 Wakorintho 12:8–10; Waefeso 4:7–13; Warumi 12:3–8).

Hapa kuna baadhi ya manabii waliotajwa:

• Ana, binti wa Fanueli. Alikuwa mjane mzee aliyemtumikia Mungu hekaluni. Alimbariki Yesu wakati wazazi wake walipomleta hekaluni akiwa mtoto (Luka 2:36–38).
• Yohane Mbatizaji, ambaye alikuwa binamu wa Yesu na alitayarisha njia kwa Masihi, hata kumbatiza Yesu. Aliuawa kama mfia dini na Herode. Yesu mwenyewe alisema kuwa Yohane alikuwa nabii mkuu (Luka 7:26–28).
• Mtume Yohane, ambaye alikuwa mmoja wa wanafunzi 12 na akawa kiongozi katika kanisa la Kikristo la mapema. Karibu mwisho wa maisha yake, aliandika kitabu cha Ufunuo.
• Barnaba, ambaye alikuwa rafiki wa Paulo katika safari yake ya kwanza ya kimishonari. Alikuwa na kipawa maalum cha kuwalea waamini wapya, ikiwa ni pamoja na Paulo (Matendo 9:26–27; 12:25; 13:1; 15:37).
• Simeoni Nigeri, Lukio Mkirene, na Manaeni, manabii na waalimu wote ambao walikuwa wanaomba na kufunga pamoja na Paulo na Barnaba siku waliyoitwa kwenda katika safari yao ya kwanza ya kimishonari (Matendo 13:1).
• Yuda (sio yule aliye msaliti Yesu), ambaye alikuwa rafiki wa Sila kabla ya Sila kujiunga na Paulo. Pamoja, Yuda na Sila “wakawausia ndugu kwa maneno mengi, wakawathibitisha” (Matendo 15:32, UV030).
• Sila, ambaye alikuwa rafiki wa Paulo katika safari yake ya pili ya kimishonari (Matendo 15:32).
• Mabinti wanne wa Filipo mwinjilisti. Baba yao alikuwa mmoja wa mashemasi saba waliokuwa wanaishi Kaisaria na aliwakaribisha Paulo na marafiki zake walipokuwa katika safari zao za kimishonari (Matendo 21:8–9).
• Agabo, ambaye alikuwa anaishi Yerusalemu baada ya kupaa kwa Yesu. Alitabiri njaa kali katika Utawala wa Kirumi katika karne ya kwanza na kukamatwa kwa Paulo huko Yerusalemu (Matendo 21:10–11, 27–30).

Huenda ukajiuliza, Watu hawa waliwezaje kuwa manabii? Tutagundua baadaye.

Mungu aliwaitaje manabii katika Biblia?

Photo by Josh Hild on Unsplash

Mungu mara nyingi aliwaita manabii kupitia ndoto au maono. Wakati mwingine, Roho Mtakatifu aliwashukia, nao wakatabiri (2 Mambo ya Nyakati 15:1). Na katika kisa cha Elisha, kilianza na uamuzi wa kufuata na kutumikia Eliya (1 Wafalme 19:19–21).

Lakini wakati wito ulipokuja kupitia maono, Mungu angempa nabii ujumbe wa kuwapelekea watu.

Wakati mwingine, ujumbe ulikuwa wa kutia moyo. Wakati mwingine, ulikuwa ni onyo.

Kila maono na ujumbe ulikuwa wa kipekee kwa nabii kwa sababu manabii hawa walihudumu katika nyakati na hali maalum.

Tuangalie kwa undani mifano ya Musa, Isaya, Yeremia, Danieli, na Yohana ili kuelewa jinsi na kwa nini Mungu aliwaita.

Musa

Musa alikuwa mmoja wa manabii wa awali wa Biblia, akifuatiwa tu na Nuhu na Ibrahimu. Alikuwa ametumiwa na Mungu kuwaokoa Waisraeli kutoka Misri na kuwapa Amri Kumi—hivyo kumfanya kuwa tabia ya kipekee katika Biblia.

Alikuwa na wasifu wa kuvutia sana: kuepuka kifo akiwa mtoto, kuwa mwana familia ya kifalme ya Misri, kuwaongoza Waisraeli kupitia Bahari Nyekundu, na kufanya kazi kama mpatanishi wa agano la Mungu—kutaja machache.

Wito wa unabii ulimjia alipokuwa jangwani Midiani, akiishi kama mchungaji baada ya kuwa mkimbizi kutoka kwa Farao. Mungu akamtokea katika kichaka kinachowaka moto:

“Haya, basi, nitakutuma sasa kwa Farao, ili upate kuwatoa watu wangu, hao wana wa Israeli, katika Misri” (Kutoka‬ ‭3:10,‬ ‭SUV).

Musa alikuwa na mashaka kuhusu uwezo wake wa kuzungumza kwa niaba ya Mungu (Kutoka 4:1, 10). Lakini Mungu akamhakikishia:

“Ni nani aliyekifanya kinywa cha mwanadamu? Au ni nani afanyaye mtu kuwa bubu au kiziwi, au mwenye kuona, au kuwa kipofu? Si mimi, BWANA?Basi sasa, enenda, nami nitakuwa pamoja na kinywa chako, na kukufundisha utakalolinena” (Kutoka 4:11–12, SUV).

Si manabii wote walihisi wanastahili kutoa unabii kwa ajili ya Mungu, lakini Yeye daima aliwapatia walichohitaji ili kufanikisha kazi hiyo.

Musa ni mfano mzuri kwetu kwamba manabii sio wakamilifu.

Ingawa wanawasiliana kwa niaba ya Mungu, wao sio miungu. Wanakosea kama watu wengine. Mara nyingine, Musa aliamua kufanya mambo kwa njia yake, akipuuza kabisa maelekezo ya Mungu.

Kwa mfano, wakati Waisraeli walipokosa maji jangwani, Mungu alimpa Musa maagizo maalum ya kuzungumza na mwamba, na maji yatatoka. Badala ya kufuata maagizo ya Mungu, Musa alipiga mwamba kwa fimbo yake (Hesabu 20:10–13).

Huenda linaonekana kama jambo dogo, lakini ukweli ni kwamba Musa alifanya kile alichokiona kuwa sahihi badala ya kile Mungu alimwambia afanye.

Kila mara Musa alipojaribu kufanya mambo kwa uwezo wake mwenyewe, mambo yalichukua muda mrefu sana au yalikuwa magumu zaidi.

Hata hivyo, jambo muhimu ni kwamba Musa daima alirudi kwa Mungu kwa unyenyekevu. Mungu anapowaita manabii, huwatumia kutimiza kazi yake na kuwasaidia katika ukuaji wao wenyewe.

Isaya

Photo by Megan Watson on Unsplash

Isaya, nabii wa ufalme wa Yuda, anajulikana kwa kuandika kitabu cha Isaya, kitabu cha Agano la Kale kinachotajwa zaidi katika Agano Jipya kwa sababu ya unabii wake kuhusu kuzaliwa kwa Yesu na jukumu lake kama Masihi.

Mungu alimwita kupitia maono ya kustaajabisha ya kiti cha enzi cha mbinguni na akauliza,

“Nimtume nani, naye ni nani atakayekwenda kwa ajili yetu?” (Isaya 6:8, SUV).

Isaya alijibu kwa moyo wa hiari:

“Mimi hapa, nitume mimi” (Isaya 6:8, SUV).

Ingawa alijisikia kama “mtu mwenye midomo michafu” na kama mtu aliyekuwa “kati ya watu wenye midomo michafu,” malaika aligusa midomo ya Isaya kwa makaa kumaanisha Mungu amechukua hatia ya Isaya na kumpa ujumbe wa kushiriki (Isaya 6:5).

Isaya alifanya kazi na wafalme wanne wakati wa mashambulizi ya mara kwa mara kutoka kwa Waashuru.

Pia alitoa unabii mwingi kwa watu wa Yuda kwa wakati huo maalum—hasa unabii wa onyo na makemeo (Isaya 6:11–13).

Ilikuwa wakati wa kuporomoka kimaadili kati ya watu wa Mungu. Alijitahidi kuwaita warudi kwenye njia za amani, hukumu na haki ili waweze kuepuka matokeo ya matendo yao—utumwa kwa taifa lingine.

Lakini pia alishiriki tumaini na faraja kuhusu Masihi ajaye.

Hii inafaa kwa kuwa jina la Isaya linamaanisha “Bwana ni wokovu.

Isaya aliishi maana ya jina lake kupitia unabii wake kadhaa kuhusu kuzaliwa kwa Yesu:

“Kwa hiyo Bwana mwenyewe atawapa ishara. Tazama, bikira atachukua mimba, atazaa mtoto mwanamume, naye atamwita jina lake Imanueli” (Isaya 7:14, SUV).

 

“Maana kwa ajili yetu mtoto amezaliwa, Tumepewa mtoto mwanamume; Na uweza wa kifalme utakuwa begani mwake; Naye ataitwa jina lake, Mshauri wa ajabu, Mungu mwenye nguvu, Baba wa milele, Mfalme wa amani” (Isaya 9:6, SUV).

Mbali na kushindwa kwa watu wake na vitisho kutoka kwa maadui wao, ujumbe wake wa unabii ulilenga kwa mwokozi atakayekuja na ufalme wa Mungu utakaodumu milele.⁷

Yeremia

Yeremia alikuwa nabii kwa ufalme wa kusini wa Yuda. Aliishi katika wakati wa kuzingirwa na kuharibiwa kwa Yerusalemu, jambo lililosababisha uhamisho wa Wayahudi kwenda Babeli.

Kitabu cha Yeremia kinaanza na wito wake:

“Neno la BWANA lilinijia, kusema, Kabla sijakuumba katika tumbo nalikujua, na kabla hujatoka tumboni, nalikutakasa; nimekuweka kuwa nabii wa mataifa” (Yeremia 1:4-5, SUV).

Hata kabla ya Yeremia kuzaliwa, Mungu alimchagua kuwa nabii.

Wito huu unasisitiza jinsi Mungu anavyochagua nabii mara kwa mara bila kutarajiwa.

Yeremia labda alikuwa kijana tu, na baada ya Mungu kumwambia Yeremia kwamba amemchagua, Yeremia alidai kwamba yeye alikuwa mdogo sana:

“Aa, Bwana MUNGU! Tazama, siwezi kusema; maana mimi ni mtoto” (Yeremia 1:6, SUV).

Hata hivyo, Mungu alimhakikishia Yeremia kwamba utoto wake haukumfanya ashindwe kujaza ofisi ya unabii. Mungu aliahidi kumwongoza Yeremia na kumpa hekima ya kusema mbele ya watu (Yeremia 1:7–8)..

Na Mungu akampa Yeremia hekima aliyohitaji.

Ingawa ujumbe mwingi wa Yeremia ulikuwa wa kuwaita watu wafanye toba, Yeremia pia alitoa ujumbe wa faraja.

Mojawapo ya sura hizo ni Yeremia 29:11–13:

“Maana nayajua mawazo ninayowawazia ninyi, asema BWANA, ni mawazo ya amani wala si ya mabaya, kuwapa ninyi tumaini siku zenu za mwisho. Nanyi mtaniita, mtakwenda na kuniomba, nami nitawasikiliza. Nanyi mtanitafuta na kuniona, mtakaponitafuta kwa moyo wenu wote” (SUV).

Mungu alimtumia Yeremia kuwapa matumaini ya baadaye Wayahudi waliokuwa uhamishoni. Na kama vile Mungu alivyokuwa na mipango ya Yeremia kuwa nabii, pia ana mipango kwa kila mmoja wetu ikiwa tutakuwa tayari.

Danieli

Photo by Mika Brandt on Unsplash

Tunaposikia kuhusu Danieli, mara nyingi tunakumbuka uzoefu wake wa kutupwa katika tundu la simba. Lakini Danieli pia alikuwa nabii.

Kitabu katika Biblia chenye jina lake ni cha kipekee kwa sababu sura za mwanzo hazina unabii sana. Badala yake, zinatupa ufahamu kuhusu Danieli alikuwa nani na alikuwa anaishi katika hali gani.

Daniel alikuwa kijana tu mwanzoni mwa uhamisho wa Kiyahudi huko Babeli. Na ingawa alikua katika utamaduni usiomheshimu Mungu, alibaki mwaminifu.

Aliamua kuzingatia mwongozo wa lishe wa utamaduni wa Waisraeli na akapokea sifa kutoka kwa maafisa wa Babeli kwa nguvu yake na hekima (Danieli 1).

Pia alionyesha uaminifu wake kwa Mungu alipopewa uwezo wa kueleza ndoto za Mfalme Nebukadneza, hata wakati wenye hekima na washauri wa mfalme waliposhindwa (Danieli 2, 4).

Alipokuwa katika hatari ya mateso, Danieli alibaki kuwa mwaminifu kwa imani yake na akiwa tayari kupokea uongozi wa Mungu. Hatimaye, alipata heshima ya wafalme wa Babeli na Uajemi na kuwapa ufahamu wa Mungu kuhusu siku zijazo.

Tofauti na vitabu vingine vya unabii tulivyovijadili, kitabu cha Danieli hakitaji wakati maalum ambapo Mungu alimwita Danieli.

Mara nyingi, Danieli alipokea maono ambayo hakuyaelewa, hivyo alilazimika kumtafuta Mungu kwa maelezo (Danieli 8).

Katika hali zote na mazingira—uhamisho, mateso, kuinuliwa, kuchanganyikiwa, na kuelewa—Danieli alimwendea Mungu kwa mwongozo. Unabii wake unadokeza ushindi wa ufalme wa Mungu mwishoni mwa historia.

Yohana

Yohana, au Yohana wa Ufunuo, alikuwa mmoja wa wanafunzi wa Yesu. Aliandika Injili ya Yohana pamoja na kitabu cha Ufunuo, ambapo tunaweza kusoma maandishi yake ya unabii.

Yohana alikuwa uhamishoni kisiwani Patmo huko Ugiriki alipopokea maono kutoka kwa Mungu na kuandika Ufunuo. Ilikuwa ni ujumbe kwa kanisa kutoka wakati wa Yohana hadi mwisho wa historia ya dunia (Ufunuo 1:10–11).

Unabii wa Yohana unaweza kuwa wa kuchanganya kidogo kwa sababu ni ishara. Lakini mwishowe, unatoa tumaini kwa ajili ya siku zijazo kwa kuonyesha jinsi Mungu atakavyoondoa dhambi na uovu kabisa, na kisha kuokoa na kurejesha ubinadamu (Ufunuo 20–22).

Ujumbe wa Yohana ni mfano mzuri wa jinsi ujumbe wa unabii katika Biblia unavyokuwa wa wakati na usiopitwa na wakati, hili linatupeleka kwenye hoja yetu ya mwisho…

Kwa nini manabii wa Biblia ni muhimu leo

Huenda ujumbe mwingi wa unabii kwa mara ya kwanza ukionekana kana kwamba hauhusiani na maisha katika karne ya 21.

Hatusafiri jangwani.

Hatuko uhamishoni Babeli.

Na hatungojei Masihi azaliwe.

Lakini hilo halimaanishi kwamba hadithi zetu ni tofauti kabisa na watu wengine katika Biblia. Hapa kuna mafundisho machache tu tunayoweza kujifunza:

• Jukumu la Musa kama nabii linaonyesha jinsi neema na huruma ya Mungu inavyofunika udhaifu wetu. Anaweza kutenda kupitia sisi hata tunapofanya makosa.
• Ujumbe wa Yeremia unatufundisha kwamba hata tunapozungukwa na uharibifu na kutokuwa na imani, Mungu ana mpango wa matumaini kwa mustakabali wetu.
• Ujumbe wa Danieli unadhihirisha jinsi tunavyoweza kuathiri watu wanaotuzunguka kupitia uaminifu wetu Kwake.
• Na ingawa sio wafungwa wa Babeli, tunaishi katika ulimwengu huu, tukisubiri wokovu (Kurudi kwa Pili kwa Yesu). Katika kipindi chetu cha “ufungwa”, tunaweza kuishi kwa subira na uaminifu tukitangaza ujumbe wa matumaini na wokovu wa Mungu.
• Unabii ya Isaya kuhusu kuzaliwa kwa Yesu, mara nyingi husikika wakati wa Krismasi, ni kumbusho kubwa ya mpango wa wokovu wa Mungu na sadaka ya Yesu.
• Na mwishowe, Ufunuo wa Yohana unatuonyesha kwamba kuna furaha ya baadaye kwa wanaomwamini Yesu.

Ndiyo, manabii wa Biblia walizungumza kwa wakati maalum na watu maalum. Lakini tunapojifunza kuwahusu, tunagundua kuwa walikuwa kama sisi pia. Walikuwa binadamu pia.

Na kweli, mtumishi wa Mungu anaweza kutokea popote.

Sasa, kila tunaposoma vitabu vyovyote vya unabii katika Maandiko, tunaweza kupata njia za kuhusiana na waandishi wa Biblia, kujifunza kutoka katika ujumbe wao, na kuutumia katika maisha yetu leo.

Ili kuendelea kujifunza kuhusu manabii, tembelea kurasa zetu nyingine kuhusu aina za ujumbe ambao manabii wa Biblia wanashiriki na jinsi ya kutambua nabii wa kweli kutoka kwa nabii wa uongo.

Na ili kujua jinsi manabii wa Biblia walivyoathiri imani za Waadventista, jiandikishe katika masomo yetu ya Biblia ya bure mtandaoni hapa chini.

Kurasa zinazohusiana

1. Nichol, Francis D., ed., The Seventh-Day Adventist Bible Commentary, vol. 4 (Review and Herald Publishing Association, 1977), p. 83. [↵]
2. Ibid., vol. 2, pp. 715–716. [↵]
3. “Situating the Prophets in Israel’s History,” Theology of Work Project. https://www.theologyofwork.org/old-testament/introduction-to-the-prophets/situating-the-prophets-in-israels-history. [↵]
4. Nichol, Seventh-day Adventist Bible Commentary, vol. 2, p. 302. [↵]
5. White, Ellen G., Patriarchs and Prophets, (Review and Herald Publishing Association, 1890), pp. 592–601. [↵]
6. Ibid., p. 448. [↵]
7. Nichol, Seventh-day Adventist Bible Commentary, vol. 4, pp. 88–89. [↵]

Majibu Zaidi