Kuchunguza Unabii wa Siku 2300 na Hukumu ya Uchunguzi

Kuelewa unabii huenda isiwe vigumu kama unavyofikiria. Tunaweza kufafanua unabii wa siku 2300 kwa njia ile ile tunaweza kufafanua unabii mwingine katika Biblia—kwa kulinganisha na aya nyingine tunazozipata katika Maandiko.

Tukifanya hivyo, tunagundua kwamba unabii wa siku 2300 unaelekeza kwenye kutimia kwa mfululizo maalum wa matukio kutoka mwaka wa 457(Kabla Kristo) KK hadi (Mwaka wa Kristo) MK 1844, ambayo mwishowe yanadokeza wakati wa tukio linaloitwa Hukumu ya Uchunguzi.

Tuchunguze unabii wa siku 2300 ili kujua jinsi tarehe hizi zilivyotambuliwa, sehemu gani za historia zilizohusika, na kwa nini.

Tutashughulikia:

• Unabii wa siku 2300 ni nini?
• Unabii unaanza lini
• Unamalizika lini
• Madhumuni ya Hukumu ya Uchunguzi na inafanikisha nini
• Jinsi unabii wa siku 2300 unavyoonyesha kile Yesu anafanya kwa ajili yetu

Tuanze kwa kuelewa ni unabii wa siku 2300, na muktadha uliopo nyuma yake.

Unabii wa siku 2300 ni nini?.

Photo by Ben Burkhardt on Unsplash

Unabii wa siku 2300 ni wakati wa unabii kutoka Danieli 8:14 ambao unachukua miaka 2300, ukionyesha mfululizo muhimu wa matukio kwa watu wa Mungu, kuanzia mwaka wa 457 KK hadi MK 1844.

Waadventista wametambua tarehe hizi kwa kuchunguza kile Maandiko yanavyosema kuhusu mwanzo wa unabii huu na kile Biblia inasema kuhusu siku za unabii zinazowakilisha miaka, kulingana na kanuni ya siku kwa mwaka kama ilivyoelezwa katika Hesabu 14:34 na Ezekieli 4:5-6 (zaidi kuhusu hili tutaliangazia baadaye).

Kwa sasa, hebu tuangalie haraka kidogo historia ya unabii huu.

Muktadha wa unabii wa siku 2300

Unabii wa siku 2300 ulitolewa kwa nabii Danieli katika maono na malaika Gabrieli, kama ilivyoandikwa katika Danieli 8:14:

“Hata nyakati za jioni na asubuhi elfu mbili na mia tatu; ndipo patakatifu patakapotakaswa” (UV030).

[Tafsiri nyingine za Biblia, kama ESV, NASB, n.k., zinawaita 2300 “asubuhi na jioni” badala ya siku 2300. Lakini hizi zina maana ile ile (siku), kwani kila moja inawakilisha nusu ya siku. Na hata wakati wa Uumbaji, siku ilirejelewa kama ikiundwa na jioni na asubuhi (Mwanzo 1:1, 5, 8, 13, 19, 23, 31).

Daniel alipewa unabii huu alipokuwa pamoja na baadhi ya Wayahudi wa Yuda waliokuwa utumwani Babeli. Ingawa walikuwa watumwa, Mungu aliwapa tumaini, akiwaahidi kuwaachilia kutoka utumwani baada ya kipindi cha miaka 70 na mustakabali bora kupitia unabii alioufunua kwa Danieli.¹

Huu unabii ni moja tu kati ya unabii tatu kuu uliorekodiwa katika sura tatu tofauti katika kitabu cha Danieli—Danieli 2, 7, na 8. Wote wanazungumzia kuhusu kuinuka na kushuka kwa falme kuu za ulimwengu, ambazo mwishowe zitaishia na kuwekwa kwa ufalme wa Mungu wakati wa Kuja Mara ya Pili kwa Yesu Kristo.

Ulinganisho kati ya Danieli 2, 7, na 8

Tunaweza kupata wazo bora la maana ya unabii wa siku 2300 kwa kutazama unabii mwingine katika Kitabu cha Danieli.

Danieli 2

Danieli 2 ilitabiri kuinuka na kuanguka kwa falme nne za dunia zilizofuatana kwa mfululizo, ikifuatiwa na utawala wa ufalme wa milele wa Mungu.

Falme hizi ziliwakilishwa na alama zifuatazo:²

• Dhahabu (Daniel 2:37-38) – Babeli (626 KK hadi 539 KK)
• Fedha (Daniel 2:39) – Media-Persia (539 KK hadi 331 KK)
• Shaba (Daniel 2:39) – Ugiriki (331 KK hadi 146 KK)
• Chuma (Daniel 2:40-44) – Roma ya Kidunia na ya Kipapa, kisha Ulaya ya kisasa/iliyogawanyika (146 KK hadi Kurudi kwa Pili)
• Jiwe kubwa (Daniel 2:44-45) – Ufalme wa milele wa Mungu baada ya Kurudi kwa Pili kwa Yesu

Wanafunzi wengi wa Biblia na wataalamu wa historia wanathibitisha usahihi wa unabii huu, ikiwa ni pamoja na Chama cha Arkiolojia cha Kibiblia.³

Danieli 7

Danieli 7 inaonyesha falme sawia na Danieli 2 kutumia alama tofauti na inatoa maelezo zaidi (Daniel 7:3, 17-18):⁴

• Simba (Daniel 7:4) – Babeli
• Dubu (Daniel 7:5) – Umedi na Uajemi
• Chui (Daniel 7:6) – Ugiriki
• Mnyama mkali (Daniel 7:7, 8, 11, 19-21, 23-25) – Roma ya Kipagani na ya Kipapa, kisha Ulaya ya kisasa itakayowatesa watu wa Mungu
• Ufalme wa Mungu ambao watu wa Mungu watamiliki (Daniel 7:22, 27)

Lakini Danieli 7 inaongeza kipengele kipya, kimoja ambacho hakijapatikana katika Danieli 2.

Inatuambia kwamba wakati ufalme wa mwisho wa duniani unatawala kabla ya ufalme wa Mungu kuwekwa wakati wa Kuja mara ya Pili, kutakuwa na hukumu mbinguni ili kuamua ni nani atafanywa raia wa ufalme wa milele wa Mungu.

Hukumu inasisitizwa mara tatu:

• Daniel 7:9-10, 13-14
• Daniel 7:21-22
• Daniel 7:26-27

Wakati wa hukumu hii unatajwa katika Danieli 8 katika unabii wa siku 2300.

Danieli 8

Maono haya yanachukua mfululizo sawa wa falme za ulimwengu. Lakini unaiacha Babeli na kuanza na Umedi-Uajemi, labda kwa sababu ufalme wa Babeli ulikuwa karibu kutekwa na ukuu ungehamia haraka kwenye ufalme wa Umedi-Uajemi (Danieli 5:30; 8:1).⁵

• Kondoo mume – Umedi-Uajemi (Danieli 8:3-4, 20)
• Beberu – Ugiriki (Danieli 8:5-8, 21-22)
• Pembe ndogo – Roma, himaya yenye nguvu ya kisiasa ambayo inatawala baada ya Ugiriki. Inachukuliwa kuwa ni kufuru kwa sababu inadharau mfumo wa patakatifu pa Mungu na kuwatesa watu wa Mungu.

Ufalme huu utakuwepo hadi mwisho wa wakati, ambapo utaharibiwa “bila kazi ya mikono” (Danieli 8:9-12, UV030; Danieli 8:23-25, UV030).

Uharibifu wake utafanana na uharibifu wa falme za kidunia zilizotajwa katika Danieli 2:34-35, 44-45. Na kuanguka kwake kutaletea utawala wa ufalme wa Mungu.

Mwishoni, unabii wa Danieli unatuonyesha jinsi unabii huo unavyolingana. Jedwali lifuatalo linaonyesha jinsi wanavyokamilishana:

Kwa muda gani pembe ndogo itaendelea kutawala? Kwa muda gani nguvu hii ya kidini na kisiasa itawatesa watu wa Mungu na kuitia unajisi hekalu?

Unabii wa siku 2300 katika Danieli 8:14 unatupa jibu.

Inatuambia kwamba baada ya siku 2300, patakatifu patatakaswa (Danieli 8:14). Na utakaso huu utamaliza utawala wa pembe ndogo.

Ingawa kusafisha patakatifu kunaweza kuonekana kuwa kilele katika unabii wa Danieli 8, malaika Gabrieli hamsaidii Danieli wakati siku 2300 zinaanza au kumalizika. Lakini anabainisha kuwa maono haya yanahusu wakati wa “mwisho” (Danieli 8:17, UV030).

Anasema:

“Na maono ya hizo nyakati za jioni na asubuhi yaliyosemwa ni kweli; lakini wewe yafunike maono hayo, maana ni ya wakati ujao baada ya siku nyingi” (Daniel 8:26, UV030).

Daniel kwa kweli anashangazwa na ufunuo huu, na, kama wengi wetu, anataka kujua zaidi. Anataka kujua lini unabii huu utatimia (Daniel 8:27).

Hivyo katika Danieli 9, malaika Gabrieli anarudi kumsaidia kuelewa.

Unabii wa siku 2300 unaanza lini?

Waadventista wamebaini kwamba muda wa unabii wa siku 2300 ulianza mwaka 457 KK, kulingana na utafiti wetu wa unabii wa wiki 70 katika Danieli 9:24-27.

Unabii wa wiki 70

Unabii wa wiki 70 unaohusiana na taifa la Kiyahudi, kutoka kwa kujengwa upya Yerusalemu baada ya utumwa wa Babeli hadi muda mfupi baada ya kuja kwa Masihi aliyetarajiwa sana.

Ilikabidhiwa kwa Danieli baada ya ufalme wa Umedi-Uajemi kuangusha Babeli na baada ya Danieli kugundua kwamba mwisho wa utumwa wa Wayahudi ulikuwa karibu. Ilikuwa imetolewa kujibu maombi ya Danieli kwamba Mungu awaokoe watu wake kutoka utumwani na kuwasaidia kurejesha Yerusalemu.

Hii unabii pia inatumika kujibu maswali ya Daniel kuhusu unabii, kwa dhana kwamba ni unabii wa siku 2300, kwani huo ndio unabii wa mwisho ambao kitabu cha Danieli kinataja ambao Danieli anatamani kuelewa.

Daniel akiomba na kufunga, malaika Gabrieli anaonekana kwake na kusema:

“Ee Danieli, nimetokea sasa, ili nikupe akili upate kufahamu. ….. Basi itafakari habari hii, na kuyafahamu maono haya” (Daniel 9:22-23, UV030).

Malaika Gabrieli anaanza unabii kwa kumwambia Danieli, “Muda wa majuma sabini umeamriwa juu ya watu wako, na juu ya mji wako mtakatifu…” (Danieli 9:24, UV030).

Neno “Juma” hapa limetafsiriwa kutoka neno la Kiebrania shabua, ambalo linamaanisha siku saba mfululizo.⁶ Hivyo tunaelewa kwamba wiki 70 inahusu siku 490.

Na neno “kuamriwa” linatafsiriwa kutoka neno “chathak”, ambalo maana yake ni “kukata mbali.”⁷

Kwa hivyo siku 490 zimekatwa… kutoka wapi?

Kutokana na muktadha wake, tunaweza kwa usalama kudai kwamba kipindi hiki kifupi cha muda kimekatwa kutoka kwenye kipindi kirefu cha siku 2300.

Kipindi hiki kinampa Danieli jibu la lini Wayahudi watatolewa utumwani, kama vile kinavyotupa ufahamu kuhusu unabii wa siku 2300.

Malaika anamwambia Daniel kwamba wakati wa siku 490, Wayahudi watafanya marekebisho kadhaa na kujenga upya Yerusalemu kwa njia ambayo wataendesha kama kitengo cha kidini na kiraia kilicho huru. Mwisho wake utaona ubatizo na kifo cha Masihi, na uenezaji wa Injili kwa Mataifa.

Lakini Gabrieli haishii hapo. Anaendelea na kutoa maelezo ya mwanzo wa unabii. Anasema:

“Basi ujue na kufahamu, ya kuwa tangu kuwekwa amri ya kutengeneza na kuujenga upya Yerusalemu hata zamani zake Masihi aliye mkuu; kutakuwa na majuma saba; na katika majuma sitini na mawili; utajengwa tena pamoja na njia kuu zake na handaki, naam, katika nyakati za taabu” (Daniel 9:25, UV030).

Hivyo unabii wa siku 2300 unaanza na amri au kauli ya kurejesha na kujenga Yerusalemu. Na kuna wiki 69 (siku 483) kati ya kauli hii na mwaka ambao Yesu, Masihi, anaanza huduma yake.

Kwa hivyo, amri hii ambayo inaashiria mwanzo wa siku 490 ulitolewa lini?

Ukitazama kumbukumbu za kihistoria katika kitabu cha Ezra zinaonyesha kwamba amri tatu zilitolewa na wafalme wa Umedi-Uajemi mbalimbali:⁸

• Ya kwanza na Mfalme Koreshi mwaka wa 537 KK (Ezra 1:1–4, UV030)
• Ya pili na Mfalme Dario I karibu na 520 KK (Ezra 6:1–12, UV030)
• Ya tatu na Mfalme Artashasta katika majira ya machipuko ya 457 KK (Ezra 7:1–26, UV030)

Kati ya amri hizi tatu, ya tatu ndiyo pekee iliyoruhusu Wayahudi kurejesha kabisa Yerusalemu na kuendesha kama taifa huru ndani ya ufalme wa Umedi-Uajemi.

Hii inamaanisha unabii wa siku 2300 na unabii wa wiki 70 wote ulianza mwaka 457 KK.

Lakini ikichukuliwa kama muda halisi, wiki 70 ni takriban mwaka mmoja na miezi minne. Huo si muda wa kutosha kufikia kutoka wakati wa kutoa amri, karne ya tano KK, hadi wakati wa Masihi, Yesu, ambaye alikuja karne ya kwanza MK.

Hii ndio mahali ambapo kanuni ya siku kwa mwaka, njia ambayo Biblia inatupa kwa ajili ya kufasiri nyakati za unabii, inahusika.

Kanuni ya Siku kwa Mwaka

Kanuni ya siku-mwaka inaeleza jinsi siku katika unabii wa Biblia inavyoashiria mwaka katika wakati halisi. Pia inaitwa “kanuni ya mwaka.

Msingi wake katika Maandiko unapatikana katika aya kama:

• Hesabu 14:34—Mungu aliwaambia Waisraeli kwamba wangepotea jangwani kwa miaka 40, kila mwaka ukiwakilisha kila siku ambayo wapelelezi walitumia Kanaani (Hesabu 13:25).
• Ezekieli 4:5-6—Mungu alimwamuru nabii Ezekieli alale upande wake wa kushoto kwa siku 390, na kisha upande wake wa kulia kwa siku 40 ili kuashiria idadi ya miaka ambayo Mungu angeadhibu Israeli (miaka 390) na Yuda (miaka 40).

Kanuni ya siku-mwaka ina msingi imara katika Biblia na historia. Iliitumiwa na wachambuzi Wayahudi na Wakristo katika historia ya kanisa. Pia ilikuwa kawaida kwa waamini wa Kiprotestanti kutafsiri unabii kwa mtazamo wa kihistoria, au wazo kwamba unabii unahusiana na matukio ya kihistoria.⁹

Mifano ya haya ni pamoja na maandishi ya Kiyahudi kama Kitabu cha Jubilees na Seder Olam, wachunguzi wa Biblia Tichonius na Benjamin Ben Moses Nahawendi, na waamuzi Philipp Melanchthon na Martin Luther.¹⁰

Kwa kutumia kanuni ya siku-mwaka, tunaweza kuelewa kwamba siku 490 za unabii wa majuma 70 kimsingi zinawakilisha miaka 490. Na ikihesabiwa kutoka mwaka 457 KK, tunafika mwaka MK 26 katika miaka 483.

Lakini kuna safu nyingine kwenye fumbo hili. Tunapaswa kuzingatia mwaka “0” tunapobadilisha kutoka KK hadi MK (kama unavyofanya kwenye mstari wa nambari). Hii inahitaji sisi kuongeza mwaka ziada, ambao hutupa mwaka MK 27. Ni mwaka ambao Yesu inasadikiwa kihistoria alibatizwa, ukianisha mwanzo wa huduma yake ya umma duniani kabla ya kifo chake msalabani.

Kisha tukiongeza miaka 7 iliyobaki (kuifanya miaka 490), tunafikia MK 34—mwisho wa unabii.

Sasa tumebaini kuwa mwaka wa 457 KK ulikuwa mwanzo wa unabii wa siku 2300, hebu tuangalie wakati ulipoisha na mazingira wakati huo.

Unabii wa siku 2300 unamalizika lini?

Waadventista wanaamini unabii wa siku 2300 ulimalizika katika majira ya baridi ya MK 1844. Hivi ndivyo tulivyofika kwenye tarehe hii:

Kwa kutumia kanuni ya mwaka-siku, tuna miaka 2300 kwa ajili ya siku 2300. Tukihesabu kutoka mwaka 457 KK, tunafika mwaka 1843.

Lakini tena, tukizingatia “mwaka wa 0” tunapohamia kutoka KK kwenda MK, tunapaswa kuongeza mwaka mmoja ziada kwenye hesabu ili kuifanya iwe 1844.

Majira ya baridi 457 KK … 2 KK, 1 KK, 1 MK, 2 MK … majira ya baridi 1844 MK.

Na kwa sababu amri ya Artashasta ilitolewa katika majira ya baridi ya 457 KK, mwisho wa miaka 2300 pia unapatikana katika majira ya baridi ya 1844.

Hivyo nini kingetokea katika majira ya baridi ya mwaka wa 1844?

Kutoka katika maandiko ya Danieli 8:14, tunasoma kwamba patakuwa na urejesho wa patakatifu, au kama vile toleo la King James na New King James linavyosema, “kusafishwa,” mwishoni mwa miaka 2300.

Neno hili “kutakaswa” linatokana na neno la asili la Kiebrania nisdaq, ambalo maana yake ni kuwekwa sawa. Au kuwa safi, kurejeshwa, na kuthibitishwa.¹¹ Tafsiri nyingine nyingi za kisasa zinaakisi hivyo.

Na kama tulivyoona katika mfululizo wa matukio katika historia ambayo yalihusisha kuinuka na kuanguka kwa mataifa yaliyoonyeshwa katika Danieli 2, 7, na 8, kusafishwa kwa patakatifu katika Danieli 8 kunalinganishwa na hukumu mbinguni katika Danieli 7. Kwa kweli, kusafishwa kwa patakatifu na hukumu ni kitu kimoja. Vinawakilisha tukio moja, kama vile alama tofauti katika sura tofauti za Danieli zinavyowakilisha falme sawa.

Hivyo, kusafisha patakatifu kunamaanisha nini? Lazima tutafute aya zinazoelezea tukio hili ili kugundua.

Katika Biblia, kuna tukio moja tu ambapo patakatifu (hekalu) lilisafishwa—siku ya Upatanisho.

Kulitokea nini siku ya Upatanisho?

Photo by Edgar Chaparro on Unsplash

Siku ya Upatanisho ilikuwa siku ambayo dhambi za Waisraeli—ambazo zilihamishiwa patakatifu mwaka mzima kupitia dhabihu za wanyama—zilisafishwa katika sherehe.

Sherehe hii ilifanyika siku ya kumi ya mwezi wa saba, mwisho wa kalenda ya Kiebrania (Walawi 16:29, 34).

Ilikuwa inachukuliwa kuwa Sabato, ambapo hakuna mtu angefanya kazi yoyote na kila mtu katika Israeli alipaswa kutubu dhambi zao (Mambo ya Walawi 23:32).

Sherehe za siku hiyo zimeelezwa katika Mambo ya Walawi 16. Ilikuwa ni siku ambapo dhambi za Waisraeli zilizokuwa zimehamishiwa patakatifu kupitia dhabihu kwa mwaka mzima hatimaye zilisafishwa kutoka katika patakatifu.

Hii ilikuwa siku pekee katika mwaka ambapo yeyote (kuhani mkuu) aliingia Mahali Pa Patakatifu Zaidi katika patakatifu (Waebrania 9:7).

Kuhani mkuu angeanza kufanya upatanisho kwa ajili ya dhambi zake mwenyewe na dhambi za familia yake katika Patakatifu Mno kwa kutoa ng’ombe kama sadaka ya dhambi (Walawi 16:11-14).

Kisha angefanya upatanisho kwa ajili ya Israeli yote kwa kuleta mbuzi wawili mbele za Mungu katika patakatifu. Kisha angepiga kura na kuchagua mmoja atakayetolewa dhabihu kwa ajili ya dhambi za Israeli, na mwingine atumike kama “Azazeli.” Damu ya mbuzi aliye hai ingepakwa katika Mahali Patakatifu zaidi, kwenye Kiti cha Rehema, na juu ya madhabahu kwa ajili ya dhambi za Israeli (Mambo ya Walawi 16:7-8, 15-18).

Yote haya ili “kutakasa” [patakatifu], na kuitakasa, ili machafu yote ya wana wa Israeli yaitoke” (Walawi 16:19, UV030).

(Damu hii ya kutakasa iliwakilisha na kutabiri damu ambayo Yesu angeimwaga akifa msalabani ili kutuondolea dhambi zetu. Kwa njia hii, dhabihu za wanyama zililenga kuwafundisha Waisraeli kuhusu dhabihu ya mwisho ya Yesu ya kuwaokoa kutoka dhambini.)

Baada ya hapo, kuhani mkuu angeleta mbuzi hai, angeweka mkono wake kichwani mwake, na kuhamisha dhambi zote za Waisraeli ambazo zilikuwa zimehamishiwa patakatifu kupitia damu ya dhabihu kwake.

Ataweka “mikono yake miwili juu ya kichwa cha yule mbuzi aliye hai, na kuungama juu yake uovu wote wa wana wa Israeli, na makosa yao, naam, dhambi zao zote; naye ataziweka juu ya kichwa chake yule mbuzi, kisha atampeleka aende jangwani kwa mkono wa mtu aliye tayari. Na yule mbuzi atachukua juu yake uovu wao wote, mpaka nchi isiyo watu; naye atamwacha mbuzi jangwani” (Mambo ya Walawi 16:21-22, UV030).

Kabla ya kuhani mkuu kufanya haya yote katika patakatifu, kila mtu nchini Israeli alitakiwa kutaabisha roho zao, kufunua dhambi zao (Mambo ya Walawi 16:29-31, UV030).

Ikiwa mtu yeyote alikataa kutaabisha roho yao na kutambua dhambi zao ili zisihama kwenye hekalu kupitia dhabihu (na hatimaye kuondolewa kutoka patakatifu kupitia mbuzi wa kifungo), mtu huyo angekufa (Mambo ya Walawi 23:29, UV030). Hii ilionyesha jinsi dhambi ilivyo mbaya kwa Israeli ambao walikuwa bado hawajakomaa kiroho.

Kifo kingekuwa hukumu ya Mungu juu ya dhambi yao, ambayo bado ingekuwa juu yao wakati Israeli wengine walikuwa wametakaswa.

Kwa maana hiyo, Siku ya Upatanisho ilikuwa siku ya hukumu. Siku ambayo kila mtu angechunguzwa. Na kama walikuwa wameungama dhambi zao, wangeweza kubarikiwa. Lakini kama iligundulika kwamba walikuwa wakishikilia dhambi na kukataa kuungama, wangehukumiwa kifo.

Hivyo hukumu hii ya Siku ya Upatanisho, inayohusiana na patakatifu pa duniani, inahusianaje na hukumu mbinguni ya Danieli 7?

Hukumu mbinguni

Siku ya Upatanisho na huduma zake zilifanywa katika patakatifu pa Agano la Kale duniani.

Lakini katika kitabu cha Kutoka, tunajifunza kwamba Mungu alimwagiza Musa wamfanyie patakatifu duniani mfano wa patakatifu pengine—maana yake lilikuwa mfano wa patakatifu pa mbinguni (Kutoka 25:8-9).

Kisha Paulo anatuambia kwamba patakatifu pa duniani kilikuwa ni “mfano na kivuli cha mambo ya mbinguni.” Mfano wa hekalu la mbinguni lililofanywa na Mungu mwenyewe na sio na mwanadamu (Waebrania 8:2,UV030; Waebrania 8:5, UV030).

Hivyo patakatifu pa duniani na kila kitu kuhusu hicho kilikuwa mfano au kivuli cha mambo ya mbinguni—maana yake, walikuwa wanatupa mtazamo wa kinachoendelea katika hekalu la mbinguni (Waebrania 8:5).

Vilinganishi vingi kama hivyo vinapatikana katika Agano Jipya. Na vinaonyesha kwamba huduma nyingi, sherehe, na vitu vya patakatifu vya kidunia vilielekeza maisha na huduma ya Yesu na vilitekelezwa na hatua mbalimbali katika mpango wake wa kutuokoa kutoka dhambini.

Mifano ya jinsi vipengele mbalimbali vya patakatifu pa duniani vinavyolingana na vipengele mbalimbali vya mpango wa wokovu na huduma ya Yesu katika patakatifu pa mbinguni ni:

• Dhabihu za wanyama zilizotolewa kwa ajili ya msamaha wa dhambi zilielekeza kwa dhabihu ya mwisho ya Yesu kwa ajili yetu kwa kifo chake msalabani.

Yesu ni “Mwana-Kondoo wa Mungu, aichukuaye dhambi ya ulimwengu!” (1 Yohana 1:7; Yohana 1:29, UV030).

• Huduma ya makuhani ilielekeza ukuhani wa Yesu katika patakatifu pa mbinguni.

Kwanza, mara baada ya kufufuka kwake na kupaa mbinguni, Petro alisema kwamba Yesu alikuwa upande wa kulia wa Mungu (Matendo 2:33).

Na wakati Stefano alipokuwa anapigwa mawe, tunasoma kwamba “akiwa amejawa na Roho Mtakatifu, akakaza macho yake, akitazama mbinguni, akauona utukufu wa Mungu, na Yesu amesimama upande wa mkono wa kuume wa Mungu” (Matendo 7:55-57, UV030).

Kisha Paulo anamtaja Yesu kama “Tunaye kuhani mkuu wa namna hii, aliyeketi mkono wa kuume wa kiti cha enzi cha Ukuu mbinguni, mhudumu wa patakatifu, na wa ile hema ya kweli, ambayo Bwana aliiweka wala si mwanadamu” (Waebrania 8:1-2, UV030).

• Waebrania 9:2, 6 inabainisha kwamba makuhani walihudumu kila siku katika sehemu ya kwanza ya Patakatifu.

Mitume walikuwa na mengi ya kusema kuhusu huduma ya Yesu inayoendelea kwetu katika patakatifu pa mbinguni. Kwa mfano:

• Anamwomba Baba kwa ajili yetu (Waebrania 7:25; Warumi 8:1, UV030).
• Yeye ni mwombezi wetu mbele ya Mungu Baba tunapokosea (1 Yohana 2:1, UV030).
• Yeye ni kuhani wetu mkuu anayetuhurumia na kutupa neema, na msaada katika nyakati zetu za uhitaji (Waebrania 4:14-16, UV030).

Waebrania 9:3, 7 inatuambia kwamba mara moja kwa mwaka, kuhani mkuu aliingia sehemu ya pili ya patakatifu, au Patakatifu pa patakatifu.

Hii ilitokea tu siku ya Upatanisho.

Na Waebrania 9:23-26 inatuambia kwamba kama makuhani katika patakatifu pa kidunia, Yesu aliingia Patakatifu pa patakatifu mara moja kwa wote ili kutakasa vitu vya mbinguni (patakatifu) kwa damu yake mwenyewe na dhabihu. Ameonekana usoni pa Mungu mbinguni kwa ajili yetu ili kuondoa dhambi.

Waebrania 9:26 inathibitisha kwamba Yesu alijitokeza “mara moja tu, katika utimilifu wa nyakati…azitangue dhambi” (UV030).

Kwa kuelewa hili, tunaweza kuanza kuunganisha pamoja maana ya “kutakaswa pa patakatifu” inavyohusiana na unabii wa siku 2300.

Matumizi ya unabii wa huduma za patakatifu la Agano la Kale

Hukumu na kutakaswa kwa patakatifu inafanyika wakati wa utawala wa ufalme wa nne, muda mfupi kabla ya Kurudi kwa Pili kwa Kristo katika siku za mwisho. Na malaika pia alimwambia Danieli kwamba unabii kuhusu kutakaswa kwa patakatifu ulihusiana na “wakati wa mwisho” (Danieli 8:17, UV030).

Waebrania 9:26-27 inaanzisha wazo la kafara ya Yesu, ikifuatiwa na kazi ya hukumu ambayo Atafanya katika patakatifu ili kuondoa dhambi.

Kisha Waebrania 9:28 inaongeza kwamba “kadhalika Kristo naye, akiisha kutolewa sadaka mara moja azichukue dhambi za watu wengi; atatokea kwa mara ya pili, pasipo dhambi, kwa hao wamtazamiao kwa wokovu” (UV030).

Hapa, tunatangulizwa kwa kuja kwa pili kwa Yesu.

Baada ya kuja duniani mara ya kwanza kubeba dhambi zetu, na baada ya kazi ya hukumu katika patakatifu pa mbinguni, Yeye anakuja kutuokoa (lakini wakati huu, kazi yake ya kubeba dhambi zetu imekwisha, na wale wanaokubali dhabihu yake wameokolewa).

Aya hizi zinahusisha kazi yake ya kutakasa pa patakatifu mbinguni (ambayo inawakilishwa na Siku ya Upatanisho katika patakatifu pa duniani), na kazi ya hukumu inayotokea kabla ya Kuja Kwake mara ya pili katika nyakati za mwisho.

Hii inahusiana vipi na mwisho wa miaka 2300, mwaka 1844?

Mwisho wa unabii wa siku 2300 katika majira ya baridi ya 1844 ulimaanisha kuanza kwa hukumu katika patakatifu pa mbinguni, ikimaanisha siku Yesu alipohamia sehemu ya kwanza ya patakatifu (Mahali Patakatifu) hadi sehemu ya pili (Patakatifu pa patakatifu).

Huu mwendo kutoka mahali patakatifu kwenda patakatifu pa patakatifu ndio ulioelezwa katika Danieli 7: 9-10, 13-14.

Daniel anasema kwamba aliona “viti vya enzi vikawekwa, na mmoja aliye mzee wa siku ameketi “ Viti hivi vilikuwa na magurudumu, hivyo vilikuwa vinaweza kusongezwa (Daniel 7:9, UV030).

Kumbuka katika Waebrania 8:1-2, tunasoma kwamba Yesu yuko mkono wa kuume wa kiti cha enzi cha Mungu. Kwanza, kiti cha enzi cha Mzee wa Siku (Mungu Baba) kimeinuliwa Mahali Patakatifu na Danieli anaona tu Baba.

Biblia inatuambia Mahali Patakatifu, au chumba cha kiti cha enzi, kimeandaliwa kama mahakama. Biblia inasema “hukumu ikawekwa, na vitabu vikafunuliwa” (Danieli 7:10, UV030).

Kisha, kwa wakati fulani, “Mmoja aliye mfano wa mwanadamu” anakuja na mawingu ya mbinguni kwa Mzee wa Siku (Danieli 7:13, UV030).

Na tunaweza kuhitimisha kwamba Yesu ni Mwana wa Adamu, kutokana na mara nyingi alijieleza mwenyewe kama Mwana wa Adamu.¹²

Kumbuka tena kwamba hii ni hali ya mahakama, na maelezo ya awali ya Yesu kama mwombezi wetu katika 1 Yohana 2:1 yanafaa kabisa katika muktadha huu.

Matokeo ya kusikilizwa kwa mahakama ni kwamba Yesu “akapewa mamlaka, na utukufu, na ufalme, ili watu wa kabila zote, na taifa zote, na lugha zote, wamtumikie” (Daniel 7:14, UV030).

Daniel anaendelea kuelezea utawala wake kama utawala wa milele, ambao hauwezi kumalizika wala kuharibiwa.

Hivyo inaonyesha hatua mbili za mwisho katika mfululizo wa falme katika kitabu cha Danieli—hukumu, ikifuatiwa na ufalme wa milele wa Mungu.

Na kutoka kwa mfano wa patakatifu pa duniani, tunaona hukumu hii ilitokea katika Mahali Patakatifu zaidi siku ya Upatanisho. Kwa hivyo hukumu katika patakatifu pa mbinguni katika nyakati za mwisho ni kutimiza ile sherehe.

Kwa kuwa kutakaswa kwa patakatifu mwishoni mwa miaka 2300 katika Danieli 8 kunalingana na hukumu katika Danieli 7, tunaweza kuhitimisha kwa usalama kwamba harakati za Mungu (na kisha Yesu) kwenda Patakatifu pa patakatifu, na hukumu inayofuata, ilitokea katika majira ya baridi ya 1844.

Lakini unaweza kujiuliza, je, Wakristo waligundua kwamba hii ilikuwa inatokea mbinguni mwaka 1844?

Ndio, watu wengi walifanya hivyo.

Hapa ni hadithi yao, na jinsi walivyoelewa kutimia kwa unabii huu.

Wafuasi wa Miller na 1844

“Courtesy of the Ellen G. White Estate, Inc.”

Katika miaka ya mapema ya 1800, mtu mmoja aliyeitwa William Miller alitafsiri kuja kwa Mwana wa Adamu kwa Mzee wa Siku kuwa ni Kurudi mara ya Pili kwa Yesu. Baada ya yote, ilisemwa kuwa Mwana wa Adamu angekuja na mawingu kama vile Yesu atakavyofanya wakati wa Kurudi mara ya Pili.

Alitafsiri pia kusafishwa kwa patakatifu katika Danieli 8:14 kuwakilisha sio hukumu mbinguni bali Yesu kuja kusafisha dunia kutoka dhambi kwa moto (Ufunuo 20:9, 10, 15).

Hapo ndipo alipohitimisha kwamba tukio ambalo lingetokea mwishoni mwa miaka 2300 mnamo 1844 lilikuwa Kuja Mara ya Pili, au Kurudi Mara ya Pili.

Akiamini kwa uhakika kurudi kwa haraka kwa Kristo, alihubiri ujumbe huu—na wengi wakasadiki, wakaunda kikundi cha waamini walioitwa Millerites (wamileri).

Mmoja wa Millerite kwa jina la Samuel Snow hata alipendekeza tarehe maalum kwa Ajili ya Kurudi kwa Pili: Oktoba 22, 1844.

Siku hiyo, Wamileri wote walimngojea Yesu arudi… lakini hakujitokeza.

Kukata tamaa kwao kulikuwa kukubwa sana hivi kwamba tukio hili likajulikana katika historia kama Kutatishwa Tamaa Kukuu.

Wengi walikata tamaa katika imani yao. Lakini kundi moja la watu, ambao baadaye wangeunda Kanisa la Waadventista Wa Sabato, walirudi kusoma Maandiko ili kuona walikokosea.

Baada ya kusoma sana na kuomba kwa bidii ili kuelewa ukweli, waligundua kuwa tarehe yao ilikuwa sahihi, lakini walikuwa wamekosea kuhusu tukio. Badala ya Yesu kuja duniani, walitambua kwamba alikuwa akisonga kutoka Pahali Patakatifu kwenda kuanza huduma yake katika Pahali Pa Patakatifu zaidi mbinguni.

Utafiti zaidi kuhusu hukumu mbinguni ulionyesha kwamba ulihusisha vitabu kufunguliwa (Danieli 7:10).

Waliona kwamba hukumu hii ilikuwa ya kwanza kati ya hukumu tatu zitakazotokea katika nyakati za mwisho, yaani:

1. Hukumu ya kabla ya kuja kwa Kristo, ambayo hufanyika kabla ya Kuja kwa Pili kwa Yesu (Daniel 7:9-10, 13-14).

2. Hukumu ya milenia, ambayo hufanyika wakati wa Milenia, mara baada ya Kuja kwa Pili (Ufunuo 20:4).

3. Hukumu ya utendaji, ambayo hufanyika mwishoni mwa Milenia, wakati dhambi, Shetani, na wafuasi wake wote wanaharibiwa milele (Ufunuo 20:11-15).

Waligundua kuwa hukumu ya kabla ya kuja kwa Kristo ni ya uchunguzi.

Tujaribu kujua maana ya hilo.

Kusudi na matokeo ya Hukumu ni nini?

Photo by Emil Widlund on Unsplash

Hukumu ya kabla ya kuja kwa Kristo (inayojulikana pia kama Hukumu ya Uchunguzi) inahusisha Yesu kutazama “vitabu” vilivyofunguliwa katika Danieli 7:10, kwa ajili ya rekodi za wale wanaodai kuwa wafuasi wa Mungu.

Kama ilivyokuwa katika Siku ya Upatanisho, ambapo kila mtu alipaswa kutubu dhambi zao na kukubali kazi ya upatanisho kwa niaba yao kupitia huduma ya dhabihu, watu wa Mungu wanapaswa kutafakari maisha yao, kutubu dhambi wanazopambana nazo, na kufanya marekebisho ili wawe sawa na Mungu na kupokea msamaha kupitia dhabihu ya Kristo, kama bado hawajafanya hivyo.

Siku ya Upatanisho, ikiwa mtu alipatikana akishikilia au kuficha dhambi, “walitengwa” na watu wa Mungu (Mambo ya Walawi 23:29).

Katika hukumu za mbinguni, kuna rekodi za maisha ya watu wote, jinsi maisha yao yalivyokuwa, na waliyoyafanya (mazuri na mabaya).¹³ Na taswira hii au vitabu na nyaraka inalenga kutuonyesha kinacho husika katika mchakato wa hukumu ya Mungu.

Lakini lengo la mazungumzo yote ya kuhifadhi rekodi sio kuhesabu ni nani ana matendo mema au mabaya zaidi, n.k. Kama tunavyojifunza katika 1 Samweli 16:7, linapokuja swala la jinsi Mungu anavyohukumu binadamu, “Bwana huutazama moyo” (UV030).

Badala yake, hii inadhibitisha uhusiano kati ya kila mtu na Mungu. Wale wanaokiri dhambi zao, wakizikiri kwa Mungu, watasamehewa dhambi zao. Hivyo, rekodi ya makosa yao itafutwa kutoka katika vitabu na kufunikwa na damu ya upatanisho ya Yesu.

Kutoka hapo, majina yao huandikwa katika kile Biblia inachokiita “kitabu cha uzima.” Na ni wale tu ambao majina yao yameandikwa katika kitabu cha uzima watakao kuwa na uzima wa milele pamoja na Mungu, kwa sababu kitabu hicho kinafanya kama rekodi kwa wale wanaotaka kumfuata kwa dhati (Luka 10:20; Wafilipi 4:3; Danieli 12:1).

Wakati huo huo, wale ambao majina yao hayapatikani humo watapewa kifo cha milele (Ufunuo 20:12; 21:27). Kwa sababu ikiwa mtu atachagua kutokukubali Kristo, hawatapata dhabihu yake ya kufunika dhambi zao, hivyo watalazimika kushughulikia matokeo ya dhambi—ambayo ni kifo—wenyewe.

Ingawa Mungu hataki mtu yeyote apotee, Yeye anaheshimu uamuzi wetu huru na kamwe hatuzuii kufanya maamuzi tunayotaka kufanya.

Hata kama mtu ana jina lake limeandikwa katika kitabu cha uzima lakini anachagua kuacha njia yake baadaye, Ataheshimu uamuzi wao na kuondoa jina lao katika kitabu cha uzima (Ufunuo 3:5).

Wakati wa hukumu kabla ya kuja kwa Kristo, Mungu hupitia “vitabu” vyake vya rekodi na anaona ni nani amekubali zawadi ya msamaha na wokovu kupitia Kristo, na ni nani hajafanya hivyo.

Hivyo, Yeye “anachunguza” vitabu ili aone muhuri wa tabia yetu. Huu ndio wakati anapojua ikiwa tumemkubali au kumkataa kweli. Anatazama mioyo yetu.

Lakini hatuokolewi kwa imani, sio kwa matendo (Waefeso 2:8-9)?

Ingawa aya hii kuhusu Hukumu ya Uchunguzi inataja kuwa “kwa matendo,” hii inazungumzia kuhusu kipengele cha ikiwa tayari tumekubali wokovu kupitia damu ya Yesu (Waefeso 2:10; Yakobo 1:14-26). Kwa sababu ikiwa tunasadiki kitu fulani kweli, inaathiri sisi ni nani, tunachofanya, n.k.

Kwa maneno mengine, lengo la Hukumu ya Uchunguzi ni kufunua ni nani mwamini halisi katika Yesu na neema yake ya wokovu. Ni nani anamruhusu Mungu abadilishe tabia zao ili zionyeshe yake? Ni nani anatembea katika upendo na kujitahidi kuelekea upendo? Ni nani kweli anataka kuishi milele katika uwepo wa Muumba wao?

Uchunguzi huu unaonyeshwa katika mfano wa karamu ya arusi (Mathayo 22:1-14).

Wageni wa arusi wanawakilisha waamini wanaojitangaza. Wakati huo huo, ukaguzi wa mfalme wa wageni unawakilisha Hukumu ya Uchunguzi wa wageni, na mavazi ya arusi yanawakilisha kanzu ya haki ya Kristo ambayo wafuasi wake huvaa ili waweze “kukaguliwa” kama waamini wa kweli.

Mbali na kurekodi majina ya wale watakao-okolewa, hukumu pia inatumika kuthibitisha haki ya Mungu katika kuwaokoa wale wanaomwamini Yesu.

Inaweza kuonekana kuwa ajabu kufikiria juu ya mungu mwenye nguvu zote, Muumba wa vitu vyote, akionekana vitabu vya kimwili au kukaa mahakamani. Lakini waandishi wa Biblia walijua kwamba hii ingekuwa ni mfano unaokubalika na unaoweza kueleweka kufahamu mchakato wa hukumu ya Mungu, wokovu, upatanisho, ukombozi, n.k.

Mungu alijua kwamba majukumu haya na desturi hizi ni jinsi tunavyoelewa kawaida sheria, maadili, na haki. Kwa hivyo ikiwa kuna kitabu halisi au la, tunaweza kuwa na imani kwamba Yesu anajua kila kitu. Kila kitu kimeandikwa na kuchukuliwa kuwa muhimu—Hataacha chochote. Hivi ndivyo tunavyoonyeshwa kwamba Yeye ni mwenye usawa na upendo, mwenye haki na mwenye rehema—na kwamba ana dhibiti kila kitu. Kila kitu kitafanywa kuwa sawa.

Na ndio maana Hukumu ya Uchunguzi inacheza sehemu muhimu katika unabii kuhusu nyakati za mwisho na wokovu wa binadamu. Inatuonyesha kwamba hatima yetu ya milele haiamuliwi kiholela. Mungu anaangalia sisi ni wa namna gani hasa na tunachotaka kweli.

Wale watakaopitia kifo cha pili ni wale waliuchagua dhidi ya kuishi na Yesu milele (Ufunuo 2:11; 20:6; 22:11).

Na ni matokeo sawa ya Hukumu ya Uchunguzi ambayo yatahakikishwa na watu wa Mungu wakati wa Milenia katika hukumu ya milenia, na pia katika hukumu ya mwisho ya utekelezaji ambayo itamaliza dhambi zote (Ufunuo 20:4,11-15).

Baadhi ya wale waliotoa mchango katika maendeleo ya ufahamu wa fundisho hili ni viongozi katika Kanisa la Waadventista wa Sabato, kama vile Elon Everts, James White, Uriah Smith, J. N. Andrews, na Ellen G. White.¹⁴

Katika kuandika kuhusu Hukumu ya Uchunguzi, Ellen White anasema:

“Vitabu vya rekodi vinafunguliwa katika hukumu, maisha ya wote walio mwamini Yesu yanapitiwa mbele za Mungu. Kuanzia wale waliokuwepo kwanza duniani, Mwombezi wetu anawasilisha kesi ya kila kizazi kinachofuata, na kumalizia na walio hai. Kila jina linatajwa, kila kesi inachunguzwa kwa karibu.”¹⁵

Baadaye, wakati Waadventista walipojiandaa kuwa dhehebu na kuamua kuandaa taarifa zao za imani kuhusu Biblia, walijumuisha ufahamu wao wa Hukumu ya Uchunguzi. Imeandikwa kama msingi wa imani ya 24: Huduma ya Kristo katika patakatifu pa mbinguni.¹⁶

Na katikati ya kazi katika patakatifu pa mbinguni, na katikati ya hukumu ya Mungu, ni upendo wa Mungu kwetu. Ni kuhusu kuwaachilia wanadamu kutoka dhambini na uovu na kutupatia ukombozi, ikiwa tutachagua hivyo.

Unabii wa siku 2300 unaonyesha kwamba Yesu anafanya kazi kwa ajili yetu.

Unabii wa siku 2300 unatuongoza kutambua kuhusika kwa Mungu katika historia ya mwanadamu, pamoja na mpango wake mkubwa kwa wokovu wetu.

Inatuonyesha jinsi Yesu anavyo hudumu kwa ajili yetu kama kuhani mkuu mwenye huruma na mwenye rehema.

Na kwa kuwa kesi zetu zinafanyiwa uchunguzi katika patakatifu pa mbinguni, Yeye yupo hapo, akituwakilisha dhidi ya mashtaka ya Shetani.

Ingawa milele iko hatarini kwetu katika hukumu inayoendelea mbinguni, tunaweza kupata faraja kwa kujua kwamba mwishowe, hukumu itatolewa kwa faida ya watu wa Mungu, na tutarithi ufalme wa Mungu (Danieli 7:22).

Yesu tayari amefungua njia ya kutusafisha dhambi zetu kupitia kifo chake msalabani. Tunachohitaji kufanya ni kukubali wokovu wake.

Na hata kama tunatumbukia katika dhambi, tunaweza kuwa na amani kwamba tukiziungama dhambi zetu, Atatugharimia. Na ikiwa Shetani anaendelea kujaribu kutushitaki na kutuhukumu mbele za Mungu, tunaye “Mwombezi kwa Baba, Yesu Kristo mwenye haki” (1 Yohana 1:9, UV030; 1 Yohana 2:1-2, UV030).

Kutoka yote haya, tunaona jinsi unabii wa Biblia unavyoweza kuwa wa kuvutia. Jinsi maneno machache tu yanavyoweza kuwa na maana kubwa—tukituambia juu ya mipango mikubwa ya Mungu kwa historia yote, na jinsi kila mmoja wetu anavyolingana na mpango huo.

Tunajionea jinsi, kupitia kusoma kwa bidii Maandiko, tunaweza kuelewa maana ambayo Mungu alikusudia kutufikishia kupitia neno lake la unabii, bila kujali inavyoweza kuonekana kuwa ngumu mwanzoni.

Mungu anataka kutufundisha zaidi katika Neno lake na ametupa Roho Mtakatifu kutusaidia kuelewa ukweli (Yohana 16:13).

Ili kujifunza zaidi kuhusu unabii wa Biblia,

Kurasa Zinazohusiana

1. Jeremiah 29:10; 2 Chronicles 36:20-23; Daniel 8:1; 5:30; Daniel 9:1-2. [↵]
2. Nichol, Francis D., ed., The Seventh-Day Adventist Bible Commentary, vol. 4, pp. 771-777. [↵]
3. Ancient Israel: From Abraham to the Roman Destruction of the Temple, Biblical Archeology Society, 2010; Montefiore, Simon Sebag, Jerusalem: The Biography, Alfred Knopf, 2011. [↵]
4. Nichol, pp. 819-838. [↵]
5. Ibid., pp. 800-801, 839-847. [↵]
6. Strong, James, Strong’s Exhaustive Concordance of the Bible, #  H7620 (week), pp. 1499, 147. [↵]
7. Strong, James, Strong’s Exhaustive Concordance of the Bible, #H2852 (determined), pp. 347, 58. [↵]
8. Nichol, pp. 853. [↵]
9. Price, George McCready, “Three Schools of Prophetic Interpretation,” Ministry magazine. [↵]
10. Pfandl Gerhard, “In defense of the year-day principle,” Journal of the Adventist Theological Society, 2012. [↵]
11. Davidson, Richard M., “The Meaning of Nisdaq in Daniel 8:14,” Journal of the Adventist Theological Society, 1996. [↵]
12. Acts 7:56; Mark 2:10-11; 8:31; 14:62; Matthew 9:6; 26:64; Luke 5:24; 9:22; 22:69; Hebrews 2:6-9. [↵]
13. Psalm 130:3; 2 Corinthians 5:10; Ecclesiastes 12:13-14; Ephesians 6:8; Colossians 3:25; 1 Timothy 6:19. [↵]
14. Hansen, Glenn, “The Real History of the Investigative Judgment Doctrine,” Adventist Today, Sept. 1, 2022. [↵]
15. White, Ellen G., The Great Controversy, p. 483. [↵]
16. 28 Fundamental Beliefs, General Conference of Seventh-day Adventists, 2015. [↵]

Majibu Zaidi