Mfano wa Yesu wa Mpanzi Unahusu Nini?

Mfano wa mpanzi hatimaye unahusu jinsi watu walivyompokea kwa Yesu Kristo na ujumbe Wake wa ufalme wa Mungu—Injili.

Ni mojawapo ya hadithi fupi maarufu zaidi za Yesu katika Agano Jipya, na imeandikwa katika vitabu vyote vitatu vya Injili za kisinoptiki.¹ Pia ni mojawapo ya mifano michache ambayo Yesu mwenyewe aliifafanua moja kwa moja.

Lakini hata ingawa Yesu alielezea mfano huu, bado tunahitaji kuchimba kwa undani zaidi. Kuna mambo mengi ya kutafakari tunapojaribu kutambua na kutumia dhana hizi katika maisha yetu ya kila siku.

Wakati mwingine mfano huu unaweza kuwasilishwa kwa njia zinazo sisitiza wokovu na hukumu, au hata “watu wema” dhidi ya “watu wabaya.” Lakini kiini cha yote, hadithi hii inahusu jinsi mitazamo yetu inavyoathiri utayari wetu wa kupokea ujumbe wa Injili. Inamhusu kila mwanadamu aliye hai kwa sababu tumekuwa aina zote nne za udongo katika nyakati tofauti za maisha yetu.

Basi hebu tuchambue:

• Muhtasari—nini kinaendelea katika hadithi hii?
• Historia na muktadha wa mfano
• Kusudi, maana, na umuhimu
• Mambo muhimu ya ndani katika mfano
• Jinsi tunavyoweza kuutumia leo

Hebu tuanze kwa mapitio mafupi ya kile kinachotokea katika mfano wa mpanzi.

Muhtasari wa mfano

Katika mfano wa mpanzi, mkulima anatawanya mbegu kila mahali. Mbegu hizo zinaanguka kwenye aina kadhaa za udongo:

• Kando ya njia (udongo ulioshindiliwa, usiolimwa)
• Udongo wa miamba
• Udongo wenye magugu na miiba mingi
• Udongo wenye rutuba—ulio tayari kupokea mbegu

Aina tatu za udongo zinapata ugumu kutoa mavuno.

Ndege wanakula mbegu zilizopandwa kando ya njia.

Mimea inayoota kwenye udongo wa miamba hunyauka haraka kwa sababu udongo una kina kidogo mno kwa mbegu kuota mizizi. Na miiba katika aina ya tatu ya udongo inazikandamiza chipukizi kabla hazijakomaa.

Lakini sio zote zinazopotea—mbegu zilizotua kwenye udongo mzuri ziliota na kutoa mavuno mengi.

Inaeleweka—mkulima yeyote au mtu anayepanda bustani anaweza kukubaliana kwamba hivi ndivyo mambo yanavyofanyika kwa kawaida. Sasa hebu tuone maana ya mambo haya yote.

Je, muktadha wa mfano huu ni upi?

Mfano wa mpanzi ni mojawapo ya hadithi fupi za kwanza zinazo fundisha kuhusu ufalme wa Mungu (au ufalme wa mbinguni, katika kitabu cha Mathayo). Ufalme wa mbinguni ni jamii bora kati ya Mungu na wanadamu. Unatupa mwanga wa awali kuhusu jinsi maisha yatakavyokuwa mbinguni na katika Dunia Mpya.

Wakati Yesu alipofundisha mfano huu, tayari alikuwa amezunguka nchi nzima, akifundisha, akiponya, na akihubiri kuhusu ufalme wa mbinguni (Luka 8:1).

Yesu alikuwa ameshajulikana vya kutosha katika eneo hilo kiasi kwamba watu wengi walikuwa wakimfuata, ingawa wengine walimpinga Yeye na ushawishi Wake.

Wale waliompokea na kumpenda walikuwa pamoja na wanafunzi Wake, Wasamaria kutoka Sikari, na watu waliokuwa mashahidi wa huruma na miujiza Yake, kama vile afisa mkuu na akida wa Kirumi.²

Wengine hawakujali changamoto Zake kwa hali iliyokuwepo na walimkataa. Watu kutoka mji wake wa Nazareti karibu walimtupa kutoka kwenye jabali (Luka 4:24-30). Na hiyo haikuwa mara ya kwanza watu walifikiria kumuua (Yohana 5:15-18)! Viongozi wa kidini pia walimshutumu kuwa anashirikiana na Shetani (Mathayo 9:34; Marko 3:22).

Wengine wengi hawakujua la kufikiri au hawakujali. Watu wake mwenyewe walidhani amepoteza akili alipokuwa anaanza huduma yake ya hadhara (Marko 3:20-21).

Na mambo yangekuwa magumu zaidi baada ya mfululizo wa mifano yake kuhusu ufalme wa Mungu (Mathayo 13).

Utambulisho na utume wa Yesu vingebaki kutokueleweka na wengi, na viongozi wa kidini wangekuwa na nia zaidi ya kumyamazisha. Baadaye, baadhi yao walimgeukia baada ya muujiza wa kuwalisha watu 5,000 (Yohana 6:64-66).

Hivyo, ingawa aliponya na kuwapa nguvu watu wengi na kuendeleza urafiki wa kina, na hata watu walio nje ya Israeli wangewamini, pia angekumbana na usaliti na kuachwa na wanafunzi wake.

Kwa hiyo inaeleweka kwamba mfano wa mpanzi unaonyesha jinsi mitazamo ya watu inavyoathiri jinsi wanavyopokea ujumbe wa Injili, au jinsi wanavyopokea na kuona ufalme wa Mungu.

Maana, kusudi, na umuhimu wa mfano huu

Kwa juu juu, mfano huu unahusu mtu anayepanda mbegu ardhini. Mbegu huanguka katika aina tofauti za udongo ambazo huzaa matokeo tofauti. Lakini wasikilizaji wengi wa Yesu walihisi kwamba huu ulikuwa zaidi ya hadithi kuhusu kilimo. Na wanafunzi walipomuuliza Yesu aeleze, Alifunua maana ya ndani zaidi (Marko 4:10).

Kwa nini Yesu alitoa mfano wa mpanzi?

Mfano wa Yesu ulikuwa wito wa kuchukua hatua, ukiwahimiza wasikilizaji kuchunguza mioyo yao wenyewe na kutathmini mitazamo yao.

Kama tulivyoona, Yesu alipata maoni tofauti kuhusu ujumbe Wake wa ufalme wa mbinguni. Mwanachuo wa Biblia Tim Mackie, Ph.D., anaeleza jinsi kujua hili kunavyotusaidia kuelewa lengo la hadithi hii kuhusu mbegu na udongo:

“Mfano huo unatoa maelezo juu ya kile Yesu anachofanya Israeli, akitangaza ufalme wa Mungu wakati huo huo anapotoa mfano huo. … Yesu anaeleza kwanini baadhi ya watu wanamkataa, wengine hawana uhakika, wengine wanampenda. Na hii inahusiana na hali ya mioyo yao, au kama anavyosema, hali ya masikio yao…”³

 

“Mifano si kuhusu hadithi nyingine au seti ya mawazo yanayozunguka juu ya Yesu angani, [au] theolojia ya wokovu. Ni hadithi ambazo Yesu alitumia kueleza kile alichokuwa akifanya ardhini wakati huo. Hivyo udongo unawakilisha jinsi watu wa kizazi cha Yesu walivyoitikia Yeye na ujumbe Wake. Kwa Israeli. Na hiyo ndiyo tabaka la kwanza la maana yake.”⁴

Sasa kwa kuwa tuna wazo la kile mfano wa mpanzi unacholenga, hebu tuangalie mambo muhimu.

Kuchimba kwa kina

Mifano ya Yesu iliwaalika wasikilizaji Wake kuchimba zaidi ili kujifunza ukweli wa kiroho. Kuchunguza maelezo ya mfano kunaweza kutupa ufahamu bora wa kile Yesu alichokuwa akimaanisha.
Ili kutusaidia kuona kile hadithi hii inataka kutufundisha, tutaangalia:

• Nini maana ya aina nne za udongo
• Wazo kwamba moyo unaweza kubadilika
• Jambo lingine linalowezekana katika hadithi hii

Aina nne za udongo zinawakilisha nini?

Njia iliyokanyagwa, udongo wa miamba, na udongo wenye miiba vinawakilisha jinsi watu wa siku za Yesu walivyoitikia ujumbe Wake kulingana na mitazamo yao—na hii ni mitazamo ambayo sisi sote tunaweza kuwa nayo, bila kujali tunaishi katika kipindi gani cha wakati.⁵ Hivyo basi, badala ya kuwa aina za watu, hali za udongo zinawakilisha hali za mioyo yetu, ambazo huathiri jinsi tunavyojifunza Neno la Mungu.

Ndiyo maana ni muhimu kuelewa kwamba Yesu hakufundisha kuhusu aina tofauti za udongo ili kuwaweka watu kwenye makundi yaliyopangwa vizuri. Aina za udongo sio hali zilizopangwa kabla ambazo zinaamua hatima ya mwanadamu, wala sio lebo za kufanana ambazo tunaweza kutumia kuwahukumu wengine. Badala yake, mfano huu unakusudiwa kutufanya tujichunguze sisi wenyewe. Mitazamo pekee tunayoweza kuiona, kuipima, au kuibadilisha ni yetu wenyewe.

Yesu alitumia hadithi hii kuonyesha mitazamo ambayo mtu yeyote anaweza kuwa nayo kuhusu Mungu au ujumbe wa Injili, bila kujali asili yao au mfumo wao wa imani. Mfano huu unatupa ujasiri wa kuwa waaminifu na sisi wenyewe na kukua kiroho. Na alitaka kuwaonya wasikilizaji wake kuhusu mambo ambayo wanadamu wanaweza kuyapatwa nayo.

Udongo wa kwanza anaouonya ni ule wa kando ya njia.

Kando ya Njia

Photo by Phil Hearing on Unsplash

Pia huitwa “njia” au “barabara,” kando ya njia kuna udongo mgumu, ambao haukulimwa na umekanyagwa mara kwa mara na watu wanaopita. Hivyo mbegu haziwezi kupenya kwenye udongo na kuota mizizi—zinaweza tu kubaki juu yake.

Hii inawakilisha mtazamo uliofungwa ambao unapata ugumu kuelewa Neno la Mungu kwa sababu hakuna utayari wa kulipokea. Hakuna juhudi ya kulielewa.

Kunaweza kuwa na sababu mbalimbali za mtazamo huu, kama vile kutojali, hofu, kutawaliwa na mambo mengine, dhana potofu, upendeleo, upinzani, maumivu ambayo hayajatatuliwa, au chochote kinachotufanya tutake kufunga milango au kupuuza taarifa mpya au tofauti.

Labda tuko katika hali ya akili inayoshikilia jambo moja na haitaki kutoa nafasi kwa jambo lingine lolote. Inaweza kuwa kwa sababu hatutaki kubadilisha kitu fulani, au hatutaki kujifungua na kuwa katika hali ya uwazi wa kiroho.

Hii ni hali ambayo mtu yeyote anaweza kupitia. Wale waliomtesa Yesu zaidi walikuwa viongozi wa dini waliokuwa wakifundisha sheria ya Mungu na kuhusu kuja kwa Masihi. Lakini Masihi aliyekuja hakulingana na Masihi waliyemwamini. Hawakuwa tayari kubadilisha mawazo yao, hivyo wakajifungia mbali na kile Yesu alichotoa na wakaendelea kufanya maamuzi ambayo yangepelekea kusulubiwa Kwake.

Mackie anaeleza kwamba tukikataa ujumbe wa ufalme wa Mungu—ambao ni kuhusu kuokolewa kupitia Yesu—tunakata chanzo chetu pekee cha tumaini. Matokeo yake, inakuwa rahisi kushambuliwa na nguvu za kiroho zinazojaribu kuharibu upendo, tumaini, na wema. Ndege zinawakilisha usumbufu wa Shetani, akitumaini kutuzuia tusielewe ukweli wa Injili na kubadilishwa nayo.⁶

Mungu yuko katika utume wa kuwaokoa wengi wetu iwezekanavyo, wakati lengo la Shetani ni kuwaangamiza wengi awezavyo. Anabeba chuki na dharau dhidi ya Mungu, hivyo anatoa hasira yake kwa wanadamu kwa sababu sisi ni wa thamani kwa Mungu.

Na kando ya njia sio ardhi pekee iliyo hatarini. Udongo wa miamba nao una changamoto zake.

Udongo wa miamba

Pia huitwa udongo wa mawe, udongo huu unawakilisha moyo unaokubali Neno la Mungu kwa shauku mwanzoni, lakini unaruhusu tu uzoefu wa kidini wa juu juu. Hisia za furaha hukauka, na ahadi hudhoofika wakati unapofika wakati wa kufanya maamuzi.⁷

Udongo huu usio na kina, ambao hauna muundo na virutubisho vya kukua, unatufundisha kwamba mafundisho ya Yesu yanahitaji utayari na kujitoa ili kuyaelewa na kuyaishi. Kama vile inavyohitaji muda na uangalizi wa mara kwa mara ili mbegu ichipue na kutoa mizizi, vivyo hivyo tunahitaji muda, juhudi, na uzoefu ili kukuza safari yetu ya Kikristo.

Biblia inasema kwamba sote tumepatiwa “kipimo cha imani” (Warumi 12:3, SUV). Na ingawa imani yenye ukubwa wa punje ya haradali inaweza kuhamisha milima, bado mbegu inahitaji kupandwa na kutunzwa. Imani imekusudiwa kukua (Luka 17:5-6; Mathayo 17:20).

Njia bora ya kuimarisha imani ni kuifanyia mazoezi kama vile tunavyofanya mazoezi kuimarisha misuli. Imani ya kweli hukua vizuri zaidi kwa kuitumia mara kwa mara na hupata nguvu inapokutana na changamoto.

Lakini ni rahisi kujisikia dhaifu chini ya shinikizo la majaribu, hali za msongo, na upinzani dhidi ya imani yetu. Inakuwa ngumu zaidi wakati changamoto nyingine zinapodumu kwa muda mrefu kuliko nyingine, na kutufanya kuchoka kabisa.

Habari njema ni kwamba Mungu anaelewa udhaifu wetu (Zaburi 103:13-14). Pia Ana uhakika kwamba tunaweza kuwa na imani thabiti. Biblia isingetuhimiza kuwa hodari na wenye moyo mkuu kama Mungu tusingejua kwamba inawezekana (Yoshua 1:9; Luka 1:37).

Mtume Paulo aliwaombea makanisa:

“Basi kama mlivyompokea Kristo Yesu, Bwana, enendeni vivyo hivyo katika yeye; wenye shina na wenye kujengwa katika yeye; mmefanywa imara kwa imani, kama mlivyofundishwa; mkizidi kutoa shukrani” (Wakolosai 2:6-7, SUV, msisitizo umeongezwa).

 

“Kristo akae mioyoni mwenu kwa imani mkiwa na shina na msingi katika upendo; ili mpate kufahamu… jinsi ulivyo upana, na urefu, na kimo, na kina; na kuujua upendo wake Kristo, upitao ufahamu kwa jinsi ulivyo mwingi, mpate kutimilika kwa utimilifu wote wa Mungu” (Waefeso 3:17-19, SUV, msisitizo umeongezwa).

Tutaangalia jinsi Mungu anavyoshirikiana nasi ili kuimarisha imani yetu katika sehemu inayofuata. Kwa sasa, hebu tuangalie udongo wenye miiba.

Udongo wenye miiba

Udongo wenye miiba unawakilisha moyo ambao mwanzoni uko wazi kwa Neno la Mungu, lakini baadaye unashughulishwa, unaogopa, au unazongwa. Kama vile udongo wa miamba, udongo huu unapokea mbegu na haujafungwa mwanzoni. Lakini katika hali hii, miiba inamea bila kudhibitiwa kuzunguka mbegu na kuizonga, na kuzuia mbegu kupata lishe kutoka juu au kuweka mizizi chini.

Inaonyesha jinsi kile tunachokipa kipaumbele kinavyoathiri pia jinsi tunavyoitikia ufalme wa mbinguni. Yesu aliwaonya wasikilizaji Wake dhidi ya “miiba” kadhaa inayoshindana kwa ajili ya umakini na kipaumbele chetu:

• Mahangaiko ya dunia hii—wasiwasi (Mathayo 13:22)
• Kutafuta utajiri (Mathayo 13:22)
• “Anasa za maisha haya” (Luka 8:14, SUV)
• “Tamaa za mambo mengine zikiingia” (Marko 4:19, SUV)

Ni kawaida kwetu kutumia muda, juhudi, nguvu, na rasilimali zetu kwa kile kilicho muhimu zaidi. Hivyo hata tukilipokea Neno la Mungu, kitu kingine kinaweza kulisukuma nje ya maisha yetu ikiwa uhusiano wetu na Mungu sio kipaumbele chetu.

Ni kuhusu pia tunamwamini nani. Kila “mwiba” unajaribu kutushawishi tumwamini mwingine badala ya Mungu kwa mahitaji na utoshelevu wetu.

Ni mtazamo wa kawaida kwetu kukwama ndani yake kwa sababu tunaishi katika dunia ya dhambi yenye ibilisi mdanganyifu anayejitahidi kutupotosha. Wakati mwingine udongo wenye miiba unatokana na woga, malengo yasiyo sahihi, au uzoefu mbaya.

Haijalishi ni mambo gani yanayotupotosha, yanageuka kuwa miiba inayokua bila kudhibitiwa tunapoyachukulia kuwa muhimu au yenye nguvu kuliko Mungu au maisha yetu ya kiroho, au tunapoyaacha yaongoze maamuzi yetu.

Aina hizi tatu za udongo ndizo Yesu alizowaonya wasikilizaji Wake. Na tukumbuke tena kwamba hakukusudia udongo huu uwe ni shutuma au hukumu. Upinzani tunaokutana nao, tabia ya kukata tamaa chini ya shinikizo, na vikwazo vya maisha haya ni kama mitego na vizingiti tunavyopaswa kuvishinda.

Lakini aina ya nne ya udongo inaonyesha kwamba kushinda haya inawezekana.

Udongo mzuri

Photo by Daniel Dan on Unsplash

Udongo mzuri unawakilisha kukubali ujumbe wa Yesu kwa moyo wote. Msikilizaji amesikia na kupokea Neno la Mungu na anakubali libadilishe maisha yake kuwa bora zaidi.

Yesu anasema mtazamo huu unalishika Neno na kuzaa matunda kwa uvumilivu (Luka 8:15). Huu ni mfano wa “msikiaji” kuwa “mtendaji” kwa kuwa tayari kuweka juhudi kumfanya Mungu kuwa kitovu cha maisha yao (Yakobo 1:21-25). Tunaweza kuwa na uzoefu huu wa binafsi na Mungu, na hiyo itasaidia imani yetu kuota mizizi na kujenga tabia (Yohana 15:4-5).

Jinsi tunavyoishi, basi, inakuwa ushahidi kwamba Roho Mtakatifu anafanya kazi mioyoni mwetu.

“Tunda” tunalolizaa ni tabia ya Yesu, pia huitwa “tunda la Roho.”

“Lakini tunda la Roho ni upendo, furaha, amani, uvumilivu, utu wema, fadhili, uaminifu, upole, kiasi” (Wagalatia 5:22-23, SUV).

Ujumbe wa Injili unavyobadilisha mioyo yetu, tunazidi kumwakisi Kristo katika tabia zetu, mtindo wa maisha, na hata katika mawazo yetu.

Sasa simulizi ya Luka inasema kwamba udongo mzuri unawakilisha “unyofu na wema wa mioyo” (Luka 8:15, SUV). Toleo la King James la Biblia linasema “mnyofu na mkweli.” Je, hiyo inamaanisha nini?

Ellen G. White, mwanzilishi mwenza wa Kanisa la Waadventista wa Sabato, anatupa ufahamu fulani:

“Moyo ‘mnyofu na mwema’ unaozungumziwa katika mfano huu, si moyo usio na dhambi; kwa maana injili inapaswa kuhubiriwa kwa waliopotea. … Ana moyo mnyofu yule anayekubali kushawishiwa na Roho Mtakatifu. Anakiri hatia yake, na anahisi haja yake ya rehema na upendo wa Mungu. Ana shauku ya dhati ya kujua ukweli, ili autii. Moyo mwema ni moyo unaoamini, ule unaoamini Neno la Mungu.”⁸

Na katika lugha ya Kigiriki, maneno kama “mtukufu” na “mwema” yalitumika kwa watu waliokuwa na malengo ya heshima (kile tunachoweza kufikiria kama nia njema) na waliweka nia hizo katika vitendo kwa kutafuta hekima na kuwahudumia wengine. Hii ilikuwa kuelezea watu waliotaka kitu zaidi ya anasa za muda mfupi za maisha na waliamua kufanya kazi ili kukifikia.⁹

Udongo mzuri ni moyo unaotaka kupokea ujumbe wa Mungu na kuishi kulingana na kanuni Zake. Shauku ni kuwa na uhusiano wa dhati na wa kudumu na Yesu.

Hebu tuchukue mifano kadhaa kutoka katika Biblia. Mariamu Magdalene aliwahi kupagawa na mapepo saba. Lakini Yesu alimponya, na akawa mmoja wa wafuasi Wake waaminifu sana (Luka 8:2). Alikuwepo kwa ajili ya Yesu wakati wa kusulubiwa Kwake na huenda alikuwa wa kwanza kumuona Yesu baada ya kufufuka Kwake (Yohana 20:11-18).

Mfano mwingine ni Mathayo, au Lawi, mwanafunzi wa Yesu. Maisha yake ya zamani kama mtoza ushuru yalimfanya kuwa mtu aliyekataliwa. Wayahudi walidhani alikuwa msaliti kwa sababu watoza ushuru walifanya kazi kwa serikali ya Kirumi, na wengi wao walichukua fedha nyingi kuliko ilivyohitajika. Lakini Yesu alipomwambia Mathayo amfuate, aliacha kazi yake papo hapo na hakutazama nyuma tena. Sasa anajulikana kama mmoja wa waandishi wa Injili!

Wafuasi hawa walimpokea Yesu na wakaendelea kujifunza kutoka Kwake. Walimpenda na walitaka kujua zaidi. Matokeo yake, mioyo yao ilibadilika, na wakawa wawakilishi wa ufalme wa Mungu.

Kuna jambo kuhusu udongo mzuri ambalo linaweza kupuuzwa unaposoma mfano huu kwa mara ya kwanza. Udongo mzuri ulikuwa tayari kupokea mbegu kwa sababu ulikuwa umetayarishwa na kutunzwa kwa mbolea. Kwa maneno mengine, ilihitaji maandalizi ya makusudi ili kupokea mbegu na kuiruhusu izae uhai. Hii inaashiria kwamba hali ya udongo inaweza kubadilishwa.

Hii inatupeleka kuuliza…

Je, tunaweza kweli kubadilisha mitazamo yetu?

Photo by Håkon Grimstad on Unsplash

Ndiyo! Ndani ya mfano huu kuna tumaini la mabadiliko. Yesu hakusema kwamba mitazamo hii ya kiroho haiwezi kubadilika. Kama mtu yeyote anayefahamu kilimo au bustani anavyojua, tatizo la kawaida la aina zote tatu za udongo usiofaa ni kwamba hazikuwa zimeandaliwa kupokea mbegu. Zilihitaji kufanyiwa kazi.

Na Mungu yuko tayari kutusaidia kushinda chochote kinachoathiri ubora wa udongo wetu, iwe ni udhaifu, kuvurugika, ukaidi, wasiwasi, au shauku zinazopingana.

Biblia inathibitisha hili kwa ahadi za Mungu kutupa mioyo mipya:

“Nami nitawapa ninyi moyo mpya, nami nitatia roho mpya ndani yenu, nami nitatoa moyo wa jiwe uliomo ndani ya mwili wenu, nami nitawapa moyo wa nyama. Nami nitatia roho yangu ndani yenu, na kuwaendesha katika sheria zangu, nanyi mtazishika hukumu zangu, na kuzitenda” (Ezekieli 36:26-27, SUV, msisitizo umeongezwa).

 

“Nami nitawapa moyo, wanijue ya kuwa mimi ni BWANA; nao watakuwa watu wangu, nami nitakuwa Mungu wao; kwa maana watanirudia kwa moyo wao wote” (Yeremia 24:7, SUV, msisitizo umeongezwa).

 

“Jipandieni katika haki, vuneni kwa fadhili; uchimbueni udongo wa mashamba yenu, kwa maana wakati umewadia wa kumtafuta BWANA, hata atakapokuja na kuwanyeshea haki” (Hosea 10:12, SUV).

Tumaini la Injili ni kwamba tunapompokea Yesu tunapokea maisha mapya (2 Wakorintho 5:17). Kujifunza kuhusu ufalme wa Mungu hutusaidia kuona tulipo na kutuonyesha jinsi tunavyoweza kubadilika na kukua.

Na muundo wa mfano huo unaonyesha hilo.

Ukuaji binafsi—maana nyingine

Mpangilio wa mfano unaweza kutuonyesha jinsi mtu anavyokua katika imani yake.

Unaanza na kando ya njia, kisha udongo wa miamba na udongo wenye miiba, na kuishia kwenye udongo mzuri.

Wengi wetu tumekuwa na uzoefu wetu wa Kikristo ukionyesha mpangilio huo.

Huenda tulipinga Injili kwa namna fulani, au hatukuwa tayari kufikiria zaidi ya mahangaiko au hali zetu za sasa. Na mambo hayo yanazuia ushawishi wa Roho Mtakatifu kukita mizizi au kuzaa matunda.

Kisha tunaweza kufikia mahali ambapo hatimaye tunapokea Neno, lakini tunapaswa kujifunza jinsi ya kudumisha imani yetu na kupambana na asili yetu ya kibinadamu iliyo na hofu na dhambi.

Lakini upinzani tunaopitia, tabia ya kuvunjika chini ya shinikizo, au vikwazo ambavyo maisha haya hutuletea, siyo vya nguvu kuliko Mpanzi Mwenyewe. Hivyo hatimaye, tunapokua katika Kristo na kumruhusu Mungu atusaidie na “mawe” na “miiba” yetu, tunazaa matunda kupitia matendo yetu na tabia yetu.

Sasa hebu tuzungumze kuhusu jinsi hiyo inavyoonekana.

Tunawezaje kutumia mfano huu?

Jambo la kwanza ambalo mfano huu unafanya ni kutusukuma tuchunguze hali ya mioyo yetu—mtazamo wetu wa kiroho. Labda tunaona upinzani fulani linapokuja swala la kile tunachofikiri tunapaswa kufanya, au jinsi tunavyopaswa kuwa. Au labda hatuna uhakika jinsi kile tunachojifunza kuhusu Mungu na Neno Lake kitakavyoathiri maisha yetu. Ikiwa ndivyo ilivyo, tunaweza kuwa waaminifu kwa Mungu kuhusu hilo na kuchukua hatua za kuhamasisha mabadiliko.

Tutaangalia baadhi ya njia ambazo tunaweza kuandaa mioyo yetu kwa ajili ya Injili.

Jinsi tunavyoweza kuandaa mioyo yetu

Photo by Yosi Prihantoro on Unsplash

Katika bustani na kilimo, udongo mara nyingi hauzai mazao mahali popote tu. Inahitaji kazi ya kulima ardhi, kuondoa vitu vamizi kama magugu, miiba, na mawe, na kuutunza ili nao uweze kutunza mbegu.

Na njia bora ya kuandaa mioyo yetu ni kwa kumtafuta Mungu kwa unyenyekevu wa kweli.

Ikiwa tunahisi upinzani kuelekea mchakato huu binafsi na wa kujichunguza, tunaweza kumwomba atusaidie kumtumaini na kuelewa Neno Lake.

Ikiwa tunahisi kuzidiwa na vishawishi, majaribu, au upinzani, tunaweza kumtafuta kwa neema ili kuimarisha imani yetu. Hata kama tumekosea, anataka kutusaidia. Anatuhimiza tumgeukie Yeye.

Daima tunaweza kumwomba atupatie hekima ya kutambua chochote kinachotuvuta mbali naye na jinsi tunavyoweza kurekebisha mtazamo wetu.

Tunaweza kuanza kwa hatua ndogo, ikiwa ni lazima. Tunaweza kujaribu kulipokea Neno la Mungu kidogo kidogo, tukitafuta njia za vitendo za kutumia yale tunayojifunza, jambo ambalo linatoa fursa kwa imani yetu kukua (Warumi 10:17; Mathayo 4:4).

Kwa ujumla, ukubali ndio ufunguo wa moyo uliotayarishwa. Mungu anaweza kufanya kazi na hilo, hata kama hatujui pa kuanzia au jinsi ya kusonga mbele.

Jinsi tunavyoweza kupokea na kulishika Neno

Kupokea Neno la Mungu kunamaanisha kwamba, mbali na kusikiliza au kusoma tu, tunaweka juhudi za makusudi katika kuchakata maana yake. Tunatafuta njia za kuliweka moyoni na kutekeleza tunachojifunza, tukiwa tayari kuruhusu litubadilishe. Na kwa kufanya hivyo, tunazidisha maarifa yetu juu ya Mungu na tabia Yake na kulinda mioyo yetu dhidi ya dhambi.

Lakini tunawezaje kufanya hivyo kwa kweli? Tunawezaje kuhamasisha Neno la Mungu kubaki ndani yetu? Hapa kuna baadhi ya njia za kuanza:

• Maombi: Maombi yanampa Mungu ruhusa ya kulifanya Neno Lake liwe hai ndani yetu. Tunaweza pia kutumia vifungu vya Biblia kutusaidia kuomba. (Zaburi nyingi ni sala.)
• Kujifunza Biblia: Kujifunza Biblia kunamruhusu Mungu kuwasiliana nasi kupitia Neno Lake. Na kunatusaidia kuelewa kile anachojaribu kutufundisha.
• Kujifunza kwa vikundi: Kujifunza Biblia na wengine kunatusaidia kuona mitazamo tofauti na kutupa nafasi ya kushiriki tunachojifunza.
• Kuhifadhi maandiko na kutafakari kibiblia: Badala ya kutoa mawazo yote, kutafakari kibiblia kunahusisha akili zetu kutafakari Neno la Mungu kwa kuzingatia kina chake, maana, na matumizi yake. Kuhifadhi aya za Biblia kunaweza kutusaidia kujifunza Neno, na Mungu anaweza kutukumbusha mambo haya tunapoyahitaji.

  Kama huna uhakika jinsi ya kuanza mchakato huu, anza tu na andiko moja. Kisha endelea kujenga juu yake hatua kwa hatua. Unaweza kushangazwa na jinsi ubongo unavyoweza kujifunza haraka hili!

• Kusikiliza mahubiri au podikasti: Kama vile kujifunza kwa kikundi, kumsikiliza mtu anayechambua Maandiko kunaweza kutupa ufahamu mpya.
• Kufundisha/Kuelezea: Kushiriki kile tunachojua kunaweza kutusaidia kuelewa vizuri zaidi kile tunachojifunza! Bila shaka, hatulazimiki kufundisha darasa au kuhubiri mahubiri. Inaweza kuwa rahisi kama kumwambia rafiki au kuchapisha kwenye mitandao ya kijamii. Watu wengine hata hutengeneza video, nyimbo, hadithi, au kazi za sanaa ili kuelezea kile walichojifunza.

Mambo ya msingi ya kukumbuka

Mfano wa mpanzi unatufundisha jinsi watu wenye mitazamo tofauti wanaweza kupokea au kukataa Neno la Mungu. Yesu alisimulia mfano huu ili kuonyesha jinsi akili zetu, bila kujali mahali au wakati, zinavyoweza kuitikia ujumbe Wake wenye nguvu. Inaonyesha kilicho nyuma ya njia mbalimbali ambazo watu wamekuwa wakilitendea wazo la Mungu au wale wanaomfuata.

Kwa urahisi, wale ambao wako wazi kwa Yesu watajifunza zaidi kutoka Kwake kwa asili, na wale wanaofunga mioyo yao kwake watapata ugumu kuelewa ukweli wa mafundisho Yake.

Lakini pia tukumbuke kwamba hii sio hadithi iliyokusudiwa kutuhamasisha kuwa na mtazamo wa “sisi dhidi yao.” Sio chombo tunachopaswa kutumia “kutathmini” hali ya kiroho ya watu wengine.

Inapaswa kutusaidia kujitazama sisi wenyewe, si wengine. Kwa sababu hio ndio njia pekee itakayoweza kuwa na ufanisi katika kutuonya dhidi ya mitazamo inayozuia uhusiano wetu na Mungu, huku pia ikituhimiza kuweka bidii ya dhati katika ukuaji wetu wa kiroho.

Ungependa kujifunza zaidi kuhusu mifano Yesu aliyoitumia kutufundisha?

Unavutiwa kujifunza zaidi kuhusu kukua kiroho?

Makala Zinazohusiana

1. Matthew 13:1-23; Mark 4:1-20; Luke 8:4-15. [↵]
2. Luke 6:12-16; Luke 8:1-3; John 4:28-30, 39-42; John 4:46-53; Matthew 8:5-13; Matthew 4:23-25. [↵]
3. Mackie, Tim, Ph.D., “Parables in Context – Parables Q+R,” The BibleProject Podcast Series: Parables, BibleProject (April 23, 2020), p. 9. [↵]
4. Ibid. [↵]
5. Mackie, Tim, Ph.D., “Parables in Context – Parables Q+R”, p. 10. [↵]
6. Mackie, Tim Ph.D., How We Listen – Tim Mackie (The Bible Project) YouTube (Aug. 23, 2017). [↵]
7. Ibid. [↵]
8. White, Ellen G, Christ’s Object Lessons, Review and Herald Publishing Association (1900), p. 58. [↵]
9. Pulpit Commentary, “Luke 8”, Bible Hub, https://biblehub.com/commentaries/pulpit/luke/8.htm. [↵]

Majibu Zaidi