J. N. Andrews Alikuwa Nani, na Alichangia Nini katika Uadventista?

John Nevins Andrews (1829–1883) alikuwa kiongozi mwenye mvuto katika siku za awali za Kanisa la Waadventista wa Sabato. Alikuwa mwanachuo wa Biblia ambaye alisaidia kuunda imani kadhaa za Waadventista na kushughulikia majukumu mengi katika Kanisa. Kwa umuhimu zaidi, alikuwa mmishonari rasmi wa kwanza wa Kanisa la Waadventista nje ya Amerika Kaskazini.

Leo, urithi wake maarufu zaidi ni Chuo Kikuu cha Andrews, chuo cha Waadventista wa Sabato huko Berrien Springs, Michigan, kilichopewa jina lake.

Katika chapisho hili, utajifunza zaidi J. N. Andrews alikuwa nani, mchango wake kwa Kanisa la Waadventista wa Sabato, na majukumu yake kama mwanatheolojia, mmisionari, na mkufunzi wa wachungaji. Tutajibu maswali yafuatayo:

• J. N. Andrews alikuwa nani?
• Alikuwa na nafasi gani katika kuanzisha Kanisa la Waadventista?
• Kwa nini alikuwa muhimu kama mmissionari?
• Ni urithi gani aliouacha?

Tuanze na maelezo ya maisha yake ya awali.

J. N. Andrews alikuwa nani?

J. N. Andrews alizaliwa huko Poland, Maine, mnamo Julai 22, 1829. Lakini muda mfupi baadaye, familia yake ilihamia Paris Hill, Maine, ambapo alikulia katika jamii ya wakulima.

Rekodi yake pekee ya elimu rasmi ni miezi sita ya shule ya sekondari akiwa na umri wa miaka 14. Lakini alikuwa na shauku ya kujifunza na aliendelea kujifunza mwenyewe.

Kufikia miaka yake ya mwisho ya ujana, alikuwa anaweza kusoma lugha kadhaa na alikuwa na maarifa makuu ya jumla. Pia alikuwa na ufahamu mzuri wa Kilatini, algebra, na sarufi ya Kiingereza.

Shangazi yake alisema kwamba Andrews alikuwa “mvulana mzuri, mwenye ahadi – mwanafunzi mzuri sana na mwenye maadili ya hali ya juu na utashi wa kiwango cha juu.”¹

Moja ya wajomba wake aligundua uwezo wake wa kitaaluma na akajitolea kugharamia Andrews ili ahudhurie shule ya sheria. Lakini wakati huo, yeye na familia yake walikuwa wafuasi wa Miller.

Na uzoefu huu wa kidini ulimpeleka kwenye njia ambayo aliifuata maisha yake yote.

Uongofu na kujiunga na Vuguvugu la Miller

J. N. Andrews alifuatilia imani yake ya kwanza ya kidini akiwa na umri wa miaka mitano. Hapo ndipo aliposikia mahubiri kuhusu Ufunuo 20:11 katika Kanisa la Kimethodisti la eneo hilo.

Mwaka wa 1842, akiwa na miaka 12, alisikia Joshua Himes na wahubiri wengine wa Millerite wakifundisha kuhusu Ujio wa Pili wa Kristo. Uzoefu huu ulimpelekea siku ya Januari 1843 aliposema alimpata “Mwokozi.”²

Familia yake na familia zingine za wafuasi wa Miller katika ujirani walijiunga pamoja ili kuunda kutaniko.

Kisha ikaja Kukatishwa Tamaa Kukuu mnamo Oktoba 22, 1844.

Ilichukua muda kabla ya yeye kuelewa uzoefu huo. Na alipambana kuelewa hali hiyo ya Kuvunjika moyo.

Lakini basi, katikati ya mwaka wa 1845, alisoma kipeperushi kilichokuwa kimeandikwa na T. M. Preble, Mbabtisti wa Siku ya Saba, kuhusu utakatifu wa Sabato ya siku ya saba. Hilo lilimsaidia kumshawishi Andrews, na akawa mtunza Sabato akiwa na umri wa miaka 17.

Baadaye katika Septemba 1849, Ellen White, James White, na Joseph Bates walimtembelea Andrews huko Paris Hill. Walishiriki ufahamu mpya wa Danieli 8:14 kama ulivyoelezwa katika hati ya O.R.L. Crosier, mfuasi mwingine wa Miller. Walisema kwamba “kutakaswa kwa patakatifu” inahusiana na kazi mpya ya Yesu katika patakatifu mbinguni, sio kurudi kwake duniani.

Hii ilieleza kosa la Millerites lililo sababisha Kukatishwa Tamaa Kukuu.

Baada ya kujifunza kuhusu msimamo huu mpya, Andrews alijiunga kwa moyo wote na Bates na Whites katika kuwahubiri wengine waliokuwa Wafuasi wa Miller.

Na katika mkutano huo mwezi huo, alihisi “wito wa huduma.” Hii ilikuwa hatua kubwa ya mabadiliko katika maisha yake.³

Tangu wakati huo, alijitolea maisha yake yote na vipaji vyake kusambaza Injili ya Yesu Kristo.

Lakini hakufanya hivi mwenyewe. Familia yake ilikuwa msaada mkubwa na faraja kwake

Ndoa na familia yake

Tarehe 29 Oktoba, 1856, Andrews alioana na Angeline Stevens (1824–1872).

Familia za Stevens na Andrews walikuwa marafiki huko Paris Hill, na kufikia wakati huu, wote walikuwa wamehamia Waukon, lowa.

Watoto wa kwanza wa John walizaliwa hapo: Charles (1857) na Mary (1861).

Mwaka wa 1863, yeye na familia yake walikwenda New York, ambapo walikuwa na watoto wengine wawili, ambao wote wawili walifariki utotoni.

Kisha kwa huzuni, mkewe Angeline alifariki kutokana na kiharusi akiwa na umri wa miaka 48 mwaka 1872. Katika hotuba yake ya kumkumbuka, John aliandika, “Hakuna neno baya lililowahi kutoka kati yetu, na hakuna hisia ya hasira iliyowahi kuwepo mioyoni mwetu.”⁴

Andrews alihama kwenda South Lancaster, Massachusetts, ambapo watoto wangeweza kukaa na rafiki wa familia. Hakuoa tena.

Lakini licha ya maafa yake yote, J. N. Andrews alikuwa kiongozi imara katika siku za awali za Uadventista.

Nafasi ya J. N. Andrews katika Kanisa la Waadventista Wasabato la awali

Mwezi wa Oktoba 1849, akiwa na umri wa miaka 20, Andrews aliandika barua kwa James White, ambaye alikuwa mhariri wa Present Truth wakati huo. Barua hiyo ilianzisha kazi ndefu ya Andrews kama mwandishi na mhariri wa machapisho ya Waadventista.

Mashine ya kwanza ya uchapishaji ya Waadventista ilianzishwa huko Rochester, New York, mnamo 1852. Andrews alijiunga na James White na Joseph Bates kama mwanachama wa kamati ya uchapishaji. Alikuwa na umri wa miaka 22 pekee.

Muda mfupi kabla ya hapo, Andrews alikuwa ameanza safari katika eneo la New England kuhubiri na kufanya kazi ya kichungaji. Kisha, aliwekwa wakfu kama mhubiri wa Kiadventista mwaka 1853.

Kwa sababu ya ustadi wake kama mwandishi na mhubiri, na kwa sababu ya alivyopenda sana kujifunza, alikuwa na michango muhimu kwa Kanisa la Waadventista Wa Sabato.
Alichangia katika ufahamu wa mafundisho, juhudi za kikasisi, uongozi, na maendeleo ya mipango ya kanisa.

Hapa kuna mambo muhimu:

Mchango katika Mafundisho

Kama ilivyotajwa awali, Andrews alikuwa mwanafunzi mwenye bidii. Na alitumia vipawa vyake vyote vya akili kujifunza imani za Kanisa la Waadventista Wasabato lililokuwa changa wakati huo, kama vile:

Machweo kama mwanzo wa Sabato: Kanisa halikukubaliana ni wakati gani Sabato inapaswa kuanza. Wengine walisema usiku wa Ijumaa. Wengine, asubuhi ya Jumamosi au Ijumaa saa 12 jioni.

Hivyo, alifanya utafiti mkubwa na kuchapisha tafiti mwaka wa 1855 iliyosema, kulingana na Biblia, jua linapozama siku ya Ijumaa ndio mwanzo wa Sabato.⁵

Utetezi wa utunzaji wa Sabato kihistoria: Mwaka wa 1861, alichapisha kitabu chake maarufu zaidi, The History of the Sabbath and the First day of the Week, ambacho kilifuatilia Sabato katika historia

Mfumo wa Zaka: Pia aliongoza utafiti wa Kibiblia wa mfumo wa ukarimu mwaka 1858. Hii ndiyo iliyopelekea mpango wa sasa wa zaka wa Kanisa la Waadventista wa Sabato.

Matengenezo ya afya: Aliwasaidia kuleta mawazo mapya ya matengenezo ya afya kwa jamii ya Waadventista wakati wa miaka ya 1860.⁶ Mafundisho yake yalitegemea uzoefu wake na wa mwanae katika changamoto za afya.

Utetezi wa huduma ya Ellen White: Kama mhariri wa Gazeti la Review, aliandika makala iliyopewa jina, “Matumizi Yetu ya Maono ya Dada White.” Katika makala hayo, alionyesha kutoka kwenye Biblia nafasi ya karama za roho katika kanisa na kusaidia huduma ya Ellen G. White.⁷

Ufafanuzi wa unabii wa Ufunuo 13: Alionyesha uhusiano kati ya mnyama mwenye pembe mbili wa Ufunuo 13 na Marekani.⁸

Image by Tumisu from Pixabay

Hali ya wafu: Baada ya Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe, Andrews aliandika kuhusu fundisho la kutokufa kwa roho.⁹ Hii ilikuwa ni kusaidia kujibu maswali kuhusu maisha baada ya kifo na hali ya wafu.

Na hii hata haikuwa yote aliyofanya. Pia alishikilia nafasi za uongozi na kuongoza mipango mbalimbali.

Uongozi na uendeshaji wa Kanisa

Andrews alikuwa kwa ujumla mfanyakazi aliyejitolea. Na ikiwa kulikuwa na kitu kilicho hitaji kufanywa au jukumu lililohitaji kujazwa, kamwe hakusita kusaidia.

Alihudumu katika nafasi kadhaa katika kanisa. Nafasi zake zilijumuisha:

• Mwanzilishi wa nyumba ya uchapishaji ya dhehebu (1860)
• Mwanzilishi wa konferensi za New York na Minnesota (1862)
• Mwanzilishi wa Konferensi Kuu ya Waadventista Wa Sabato (1863)
• Msajili wa dhehebu ili liweze kumiliki mali kihalali (1863)
• Muundaji wa katiba na kanuni za kanisa (1863)
• Msimamizi wa hali ya kutokupigana kwa wajitoleaji wa Waadventista katika Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe huko Washington D.C. (1864)
• Rais wa tatu wa Konferensi Kuu (1867–1869)
• Mhariri wa Gazeti la Review and Herald baada ya James White na Uriah Smith (1869–1870)

Na kwa miaka yake yote ya uongozi, aliweka uinjilisti mbele kabisa. Hebu tuangalie hilo katika sehemu inayofuata.

Uinjilisti

Wakati Waadventista walipoamua kuwa na mikutano ya uinjilisti ya kila mwaka inayoitwa “mikutano ya kambi,” Andrews alikuwa mwenyeji wa ya kwanza kabisa katika majira ya vuli ya 1868.

Na alionekana kuwa mwenyeji mwenye wema sana. Inasemekana kila usiku, alitembea kutoka hema hadi hema, kuwauliza wahudhuriaji, “Je, nyote mko sawa kwa usiku?”¹⁰

Andrews pia alianzisha njia mpya za uinjilisti. Kwa mfano, alianzisha juhudi za uinjilisti za kichungaji za muda mrefu mahali fulani, badala ya mikutano ya uinjilisti ya wiki mbili au tatu kawaida.¹¹

Hatimaye, upendo wake kwa injili ulimpeleka ng’ambo kama mmissionari.

J. N. Andrews kama misionari wa kwanza wa Kimataifa wa Waadventista wa Sabato

Photo by Katherine McCormack on Unsplash

J. N. Andrews alikuwa mwamishonari wa kwanza kutumwa nje ya nchi na Kanisa la Waadventista Wa Sabato. Pamoja na watoto wake wa kiume na wa kike wadogo, aliondoka New York kwenda Neuchatel, Uswisi, mwezi Septemba 1874.

Hii ilikuwa kujibu wito wa kutuma mhubiri kwa kikundi cha wanaoshika Sabato ambao walikuwa wamekusanyika pamoja nchini Uswisi miaka saba iliyopita.

Mbali na ujuzi wake bora wa kitaaluma, uzoefu wa uinjilisti, na upendo wake kwa Injili, aliteuliwa kwa kazi hii kwa sababu mbili:

1. Alikuwa akifanya mawasiliano na kikundi hiki kwa zaidi ya miaka mitatu.
2. Aliweza kusoma Biblia kwa Kifaransa, ambayo ilikuwa lugha muhimu barani Ulaya.

Ellen White alikuwa na imani kuhusu uwezo wa Andrews kwa kazi hiyo na aliandika kwa viongozi wa kanisa huko Ulaya akisema, “Tumewatumia mtu mwenye uwezo zaidi katika safu zetu.”¹²

Alijitahidi kuunganisha kikundi hiki kinachoshika Sabato na kuandaa uwanja wa utume.

Kisha, alianzisha kiwanda cha uchapishaji ya Kiadventista huko Basel, Uswisi, na akaanzisha jarida la Injili la Kifaransa lililoitwa Les Signes des Temps. Hili lilikuwa toleo la Kifaransa la Signs of the Times ambalo lilichapishwa upande wa pwani ya Pasifiki ya Marekani.

Katika haya yote, watoto wake walikuwa msaada wake na wasaidizi katika kazi ya uchapishaji. Familia iliamua kuongea Kifaransa pekee nyumbani (isipokuwa kwa saa moja kwa siku). Na baada ya muda mfupi, Mary akawa mhariri nakala na mtafsiri wa gazeti la Kifaransa.

Andrews pia aliongoza katika juhudi za:

• Kuanda viongozi na vijana kwa ajili ya kazi ya injili
• Kuanzisha Basel, Uswisi, kama kituo cha utume kwa sehemu nyingine za Ulaya
• Kutana na Konferensi Kuu ya Ulaya huko Tramelan (karibu na Basel), Uswisi, pamoja na J. N. Loughborough na wajumbe wengine
• Kuunda sera za msingi kwa kazi ya utume wa kimataifa kwa Kanisa la Waadventista wa Sabato
• Kuunda na kuanzisha mustakabali wa kazi ya Waadventista kuvuka mipaka ya kitaifa na kitamaduni kwa kuonyesha umuhimu wa kuanzisha juhudi za kiutume kulingana na mazingira mahalia.

Hata hivyo, kutokana na kufanya kazi kupita kiasi, lishe duni, na usafi duni, John alipata nimonia, na Mary alipata kifua kikuu.

Katika majira ya joto ya 1878, John alirudi Amerika Kaskazini kuhudhuria Kikao cha Konferensi Kuu. Alikwenda na Mary kwa matumaini kwamba angepata matibabu na kupona katika Sanitarium ya Battle Creek. Lakini alifariki tarehe 27 Novemba 1878.

Andrews alirudi Ulaya akiwa amevunjika moyo tena.

Na baada ya miaka tisa ya huduma huko Ulaya, alikufa mwaka 1883 akiwa na umri wa miaka 54. Mwili wake ulizikwa Basel, Uswisi.

Lakini ingawa alikufa akiwa na umri mdogo, aliacha urithi unaosimuliwa.

Urithi wa J. N. Andrews

Photo by Ben White on Unsplash

J. N. Andrews alikuwa mhubiri wa Kanisa la Waadventista Wa Sabato, misionari wa awali, mwinjilisti, mwandishi, mhariri, na mwanachuo.

Alikuwa na akili yenye kipawa, ambayo aliitumia kuendeleza theolojia ya Kiadventista na kuwahudumia wengine. Inasemekana kwamba baadaye maishani, alikuwa mahiri katika lugha saba na alikuwa amekariri sehemu nzima ya Agano Jipya na sehemu za Agano la Kale.

Kitabu chake cha History of the Sabbath and the First Day of the Week bado kinaendelea kuwashawishi maelfu kuhusu ukweli wa Sabato hadi leo. Na maandishi yake na uinjilisti wake uliwaongoza wengi kwenye ukweli na unaendelea kuimarisha Kanisa huko Amerika Kaskazini, Ulaya, na Kaskazini mwa Afrika.

Ili kuheshimu mchango wake katika Elimu ya Kiadventista na utume ulimwenguni:

• Shule ya John Nevins Andrews huko Takoma Park, Maryland, ilipewa jina lake mwaka 1907
• Chuo Kikuu cha Andrews huko Berrien Springs, Michigan, kilipewa jina lake mwaka 1960
• Sanamu ya John, Mary, na Charles ilifunuliwa mbele ya Kanisa la Kumbukumbu ya Waasisi wa Chuo Kikuu cha Andrews mwaka 1993

Lakini zaidi ya mafanikio yake, John N. Andrews alituachia mfano wa maisha ya huduma kwa Mungu, kanisa, jamii, na ulimwengu kwa moyo wote. Katika maisha yake, tunaona shauku kwa Injili na upendo thabiti kwa Mungu.

Ili kujifunza zaidi kuhusu maisha yenye kuvutia ya watu wengine katika Kanisa la Waadventista wa Sabato,

Makala zinazohusiana

1. Persis Sibley Andrews Black Diary (PSABD), October 8, November 9, 1843, Maine Historical Society, Portland Maine. [↵]
2. White, James, “John Nevins Andrews,” The Health Reformer, April 1877, p. 98. [↵]
3. White, Ellen, Spiritual Gifts, vol. 2 (Battle Creek, MI: James White, 1860), p. 117. [↵]
4. “Death of Sister Andrews,” ARH, April 16, 1872, 124. [↵]
5. White, Ellen G., Testimonies for the Church, vol. 1, p. 116. [↵]
6. The Health Reformer, June 1877, p. 161. [↵]
7. Review and Herald, February 15, 1870. [↵]
8. Andrews, J. N., “Thoughts on Revelation XIII and XIV,” Second Advent Review and Sabbath Herald, vol. 1, May 19, 1851, pp. 81–85.[↵]
9. Pamphlets such as Thoughts for the Candid (1865), Samuel and the Witch of Endor (1866), Departing and Being With Christ (nd), and The Wicked Dead: Are They Now Being Punished? (1865). [↵]
10. Spalding, Arthur W., Origin and History of Seventh-day Adventists, vol. 2 (Review and Herald Publishing Association, 1962),  p. 12. [↵]
11. Andrews, J. N., “Labors in Maine,” Advent Review and Herald, October 31, 1865, p. 173. [↵]
12. White, Manuscript Releases, vol. 5, p. 436. [↵]

Majibu Zaidi