Maono na Unabii wa Ellen White

Agano Jipya linathibitisha unabii kama karama ya Roho ambayo itaendelea hadi mwisho wa wakati (Waefeso 4:11–14). Waadventista wa Sabato wanaamini kwamba Ellen G. White (1827–1915), mwanamke mnyenyekevu wa Mungu na mwanafunzi mwenye bidii wa Biblia, alionyesha kipawa hiki cha Roho Mtakatifu kupitia maono na unabii aliopokea.

Ni kawaida kuwa na tahadhari au kuwa na wasiwasi tunaposikia kuhusu binadamu mwenye maono na unabii. Baada ya yote, Yesu Mwenyewe alituonya kuhusu manabii wa uongo na udanganyifu wao (Mathayo 24:24). Hivyo kusita kwetu ni kawaida, na ni jambo la kuhimizwa. Tunatarajiwa kuyajaribu mambo haya.

Jambo jema ni kwamba, tunaweza kutegemea kanuni za Biblia kwa kumtofautisha nabii wa kweli na nabii wa uongo.

Tukiangalia huduma ya Ellen White, tutabaini kwamba inafuzu vipimo hivi vya nabii wa kweli. Kwa sababu hii, Waadventista wa Sabato wanamwamini kama chanzo cha ushauri, mwongozo, na faraja.

Lakini usituamini sisi.

Katika makala haya, utaweza kuchunguza dhana zifuatazo mwenyewe:

• Tofauti kati ya maono na unabii
• Jinsi Ellen White anavyofuzu vipimo vya Biblia vya nabii wa kweli
• Maono muhimu na unabii wake
• Maono katika vuguvugu la kidini wakati wa miaka ya 1800

Maono na unabii ni nini?

Katika Biblia, maono ni moja ya njia ambayo Mungu anazungumza na manabii na kuwapa ujumbe. Kupitia maono hayo, Mungu huonyesha mambo ambayo hawangekuwa na uwezo wa kuyafahamu, hata mahali pa mbali au kitu cha kiungu.

Unabii, kwa upande mwingine, ni ujumbe kutoka kwa Mungu— mara nyingi ni utabiri wa mambo ya baadaye (ingawa sio kila mara). Mungu anaweza kutoa ujumbe huu kupitia maono au ndoto au sauti yake tu ikiongea na nabii.

Hivi ndivyo Biblia inavyosema kuhusu unabii:

“Nasi tuna lile neno la unabii lililo imara zaidi, ambalo, mkiliangalia, kama taa ing’aayo mahali penye giza,… Mkijua neno hili kwanza, ya kwamba hakuna unabii katika maandiko upatao kufasiriwa kama apendavyo mtu fulani tu” (2 Petro 1:19, 21, SUV).

Katika aya hii, Petro anarejelea Agano la Kale lote—Maandiko wakati huo—kama “neno la unabii.” Kwa maneno mengine, Biblia inajumuisha unabii (ujumbe) kutoka kwa Mungu.

Baadhi yao walipata maono.

Photo by Sincerely Media on Unsplash

Kwa mfano, nabii Danieli alirekodi unabii mwingi—baadhi kutoka katika ndoto (Danieli 7:1) na mwingine kutoka katika maono (Danieli 10:4–14).

Mwanafunzi Yohana alipokea kitabu cha Ufunuo kama maono (Ufunuo 1:10–11), kama inavyoonyeshwa na maneno “Nilipogeuka, niliona” (aya ya 12), “Naliona” (Ufunuo 4:1), na “Ilionekana” (Ufunuo 12:1). Hata aliona kiti cha enzi cha Mungu mwenyewe (Ufunuo 4).

Mungu pia alitoa maono na ujumbe kwa watu maalum. Mungu aliongea na Ibrahimu kupitia maono (Mwanzo 15:1). Aliongea na Samweli pia kupitia maono, ingawa inaonekana kwamba Samweli alisikia Mungu akiongea lakini hakumwona (1 Samweli 3:10–14). Mtume Paulo alipokea maono ambapo mwanga kutoka mbinguni ghafla ukamfanya apofushwe na Yesu akazungumza naye (Matendo 9:1–8).

Maono na unabii vinaonekana kuwa na nafasi kubwa katika kazi ya manabii wa Biblia.

Lakini sio vigezo pekee vya nabii wa kweli.

Biblia ina vipimo vingi ambavyo manabii lazima wafaulu. Tuchunguze Ellen G. White dhidi ya vipimo hivyo.

Je! Ellen White anafuzu vipimo vya Biblia vya nabii wa kweli?

Anapopimwa dhidi ya vipimo vya nabii wa kweli, tunagundua kwamba, ndiyo, anavipita. Kwa ufupi, vipimo hivi ni:

• Uthabiti na Biblia (Isaya 8:20) na mafundisho yake kuhusu Yesu Kristo (1 Yohana 4:1–3)
• Tabia ya utaua (Mathayo 7:16–20)
• Ujumbe unaoinua mabadiliko ya kiroho na usiochanganya ukweli na kosa (2 Petro 2:1–3)
• Unabii uliotimizwa (Kumbukumbu la Torati 18:20–21)

Ili kujifunza zaidi kuhusu vipimo hivi, angalia makala haya kuhusu tofauti kati ya nabii wa kweli na nabii wa uongo. Sehemu zifuatazo zitachunguza jinsi huduma ya Ellen White inavyolingana na kila kipimo.

Mafundisho yake yanalingana na Biblia

Ellen White alithibitisha maandiko ya Biblia. Badala ya kujitukuza kama mamlaka, alielekeza kwenye Biblia kama kiwango cha mwisho.¹ Mafundisho yake yanalingana na Biblia na mada kuu ya wokovu na Yesu Kristo. Kwa kweli, lengo kuu la ujumbe wake wa unabii lilikuwa ni kuwafanya watu waiangalie Biblia kwa karibu zaidi!

Tazama mistari hii ya maandishi yake, ambapo anasisitiza jinsi Maandiko yanavyopaswa kuwa kiongozi wetu mkuu:

“Kuna haja ya kurudi kwenye kanuni kuu ya Kiprotestanti—Biblia, na Biblia pekee, kama kipimo cha imani na wajibu.”²

 

“Tunapaswa kufanya Biblia iwe somo letu juu ya kila kitabu kingine; tunapaswa kuipenda, na kuitii kama sauti ya Mungu.³

 

“Mwinueni Yesu…mwinueni katika mahubiri, katika wimbo, katika sala.”⁴

Mungu alimpa karama ya unabii ili kuelekeza kwenye Biblia. Jukumu hili lilijumuisha kuthibitisha masomo ya Biblia yaliyopelekea mafundisho ya Waadventista.

Maisha yake yanafunua matunda ya tabia takatifu

Photo by Fumiaki Hayashi on Unsplash

Ellen White alikuwa mwanamke mwenye uadilifu, ambaye aliishi kile alichofundisha. Maisha yake ya unyenyekevu na mfano wa Kristo yalifunua tunda la Roho Mtakatifu (Wagalatia 5:22–23).

Baada ya kifo chake, mhariri wa New York Independent, jarida kuu la wakati huo, aliandika heshima kumhusu. Ingawa yeye hakuwa Mshirika wala hakuamini karama yake ya unabii, alisema maneno haya:

“Alikuwa kabisa mwaminifu katika imani yake kuhusu maono yake. Maisha yake yalikuwa na thamani ya mafundisho yake. Hakuonyesha kiburi cha kiroho wala kutafuta faida ya kifedha. Aliishi maisha na kufanya kazi ya nabii mwenye thamani.”⁵

Ujumbe wake unaleta mabadiliko ya kiroho na hauchanganyi ukweli na uongo

Mungu alimwita Ellen White, kama alivyowaita manabii wa Agano la Kale Eliya, Yeremia, na Yona, kuchukua msimamo usiopendwa na kuwaonya watu waliokuwa katika dhambi. Alihamasisha mabadiliko ambayo mara nyingi yalikuwa magumu kwa watu kukubali.

Kwa maneno mengine, ikiwa alikuwa anatafuta umaarufu, heshima, au kuinuliwa… kushiriki ujumbe huu haungeleta faida kubwa binafsi katika maeneo hayo.

Jukumu hili halikuwa rahisi, lakini alibaki mwaminifu hata watu walipomgeuka kwa sababu ya ujumbe wake.⁶

Na kuwa mwaminifu kwa ukweli kulimaanisha ukweli wote—sio sehemu tu ambazo yeye au wengine walipenda. Ujumbe wake haukuwa na agenda za siri au taarifa za utata ambazo zingeweza kueleweka vibaya. Badala yake, ulikuwa ni ujumbe wa wazi uliokuwa unalingana na Biblia nzima.

Kutofautisha kati ya ukweli na uongo ilikuwa jambo ambalo Ellen White alilisisitiza. Aliandika haya kuhusu maendeleo ya mafundisho ya Kiadventista:

“Tungechunguza Maandiko kwa sala nyingi, na Roho Mtakatifu angeleta ukweli akilini mwetu. Mara nyingine usiku mzima ungetolewa kwa ajili ya kuchunguza Maandiko, na kuomba kwa bidii uongozi wa Mungu. … Nguvu ya Mungu ingenijia, na niliweza kufafanua kwa wazi ukweli ni upi na kosa ni lipi.”⁷

Vivyo hivyo, Neno la Mungu lilikuwa mwongozo wake kuhakikisha kwamba ujumbe wake haukuchanganya ukweli na uongo.

Unabii wake kuhusu siku zijazo ulitimia

Labda unataka kujua ikiwa unabii wa Ellen White ulitimia. Ingawa maono yake mengi hayakuwa na unabii, yale ambayo yalifanya hivyo yalifuzu jaribio hili. Hapa kuna mambo machache aliyotabiri:

• Kuongezeka na umaarufu wa umizimu wa kisasa.⁸
• mwanzo wa Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe na kwamba watu katika Kanisa la Parkville wangepoteza watoto wao katika vita
• Kuharibiwa kwa moto kwa nyumba ya uchapishaji ya Review and Herald.

Tuangalie kwa ufupi maono yake maarufu na yenye athari kubwa zaidi.

Maono na unabii muhimu wa Ellen White

Ellen White alikuwa na maono mengi sana katika maisha yake. Yalijumuisha:

• Utabiri wa siku zijazo
• Matukio ya siku za mwisho
• Mawazo kuhusu mafundisho ya Biblia
• Ushauri kwa makanisa
• Miongozo ya kivitendo kuhusu afya na maisha ya Kikristo

Aliandika mengi yake katika barua, makala, vipeperushi, na vitabu.

Maono yake ya kwanza

Maono ya kwanza ya Ellen White yalionyesha watu wa Vuguvugu la Uadventista wakielekea mbinguni huku macho yao yakielekezwa kwa Yesu. Yalikuja kama faraja kwa waamini ambao walipitia Kukatishwa tamaa Kukuu mwezi Oktoba 1844.

Wakati wa maono, Roho Mtakatifu alimwonyesha Waadventista kwenye njia nyembamba, ikiwakilisha safari yao ya Kikristo (Mathayo 7:13–14). Watu hao walikuwa na mwanga mkali nyuma yao, huku Yesu akiwa mbele yao.

Aliuona Yesu akija juu ya wingu jeupe kuu (Ufunuo 1) na watu wa Mungu wakiingia mbinguni na Yerusalemu Mpya. Huko, waliona mambo mengi yaliyoelezwa katika Ufunuo 21 na 22.

Maono yake yaliyochukua muda mrefu zaidi

Maono marefu zaidi ya Ellen White ya karibu masaa manne yalitokea huko Randolph, Massachusetts, mwaka wa 1845. Wakati wa masaa hayo, alishikilia Biblia kubwa na nzito ya familia kwa mkono mmoja. Wakati huo huo, alikuwa akisoma aya baada ya aya kutoka humo—huku kidole cha mkono wake mwingine kikionyesha kila aya alipokuwa akisoma. Hata hakuweza kuona mahali ambapo kidole chake kilikuwa kikionyesha… lakini wale waliokuwa wakishuhudia waliona kwamba kilifuata kwa usahihi aya alipokuwa akiisema wakati huo.

Maono hayo pia yalikuwa na kemeo maalum sana kwa waalimu wawili wa uwongo—Bwana Sargent na Bwana Robbins—na utabiri wa kuanguka kwao.

Hadithi yake iko hivi.⁹

Sargent na Robbins walikuwa wakifundisha mafundisho yasiyolingana na Biblia kwa waumini wa Kiadventista huko Boston. Walielekea katika itikadi kali, na walitumia Mambo ya Walawi 25:11 kusema kwamba ilikuwa wakati wa “Jubilei” ambapo ardhi ilipaswa kupumzika. Kwa hivyo, kazi ya kidunia ilikuwa dhambi na watu walipaswa kuuza kila kitu ili kusaidia maskini. Pia walidai kwamba maono ya Ellen White yalikuwa ya kishetani—na kwamba hawezi kuyapata mbele yao.

Alipotembelea karibu na Boston, alipanga kuja kwenye mkutano wa kanisa la Sargent na Robbins. Usiku kabla, hata hivyo, Mungu alimwambia kwa maono aende badala yake kwenye mkutano huko Randolph.

Kwa nini?

Sargent na Robbins walikuwa wamesikia kuhusu ujio wake na wakahamisha mkutano wao hadi Randolph ili kumwepuka. Unaweza kufikiria mshangao wao alipofika huko—na zaidi sana alipoingia katika maono.

Maono yalifunua makosa ya Sargent na Robbins na kutabiri kwa usahihi kwamba wangeendelea “kudharau mafundisho ya Bwana” na “kudharau maonyo.” Shahidi aliye huko siku hiyo anaandika kwamba baadaye Sargent na Robbins “waliharibu imani yao yote katika mafundisho yaliyofundishwa katika Biblia na kisha wakatawanyika.”

Maono ya Pambano Kuu

Ellen White alipata moja ya maono muhimu sana huko Lovett’s Grove, Ohio, mnamo Machi 14, 1858. Katika maono hayo, aliona muhtasari wa pambano kati ya Kristo na Shetani na jinsi itakavyowaathiri watu wa Mungu mwishoni mwa wakati.¹⁰ Mungu alimwagiza aandike maono hayo katika kitabu ambacho kilikuja kuwa Pambano Kuu.¹¹

Alichukulia kitabu hiki kuwa moja ya vitabu muhimu zaidi alivyoandika. Hii ndiyo sababu:

“Kitabu hiki kina historia ya mambo yaliyopita, ya sasa, na ya yajayo. Kinaeleza matukio ya mwisho ya historia ya dunia hii, kinatoa ushuhuda wenye nguvu kwa niaba ya ukweli. Nimekuwa na hamu zaidi ya kuona kitabu hiki kikisambazwa kwa wingi kuliko vitabu vingine vyote nilivyoandika; kwa sababu katika Pambano Kuu ujumbe wa mwisho wa onyo kwa ulimwengu unatolewa kwa uwazi zaidi kuliko katika vitabu vyangu vingine.”¹²

Utabiri wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe

Tarehe 12 Januari, 1861, huku akiwa kanisani huko Parkville, Michigan, Ellen White alipokea maono yaliyotabiri Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe.¹³ Alisema kwamba majimbo mengi zaidi yangeweza kujiunga na South Carolina katika kujitenga na kwamba vita ingekuwa ndefu na yenye ukatili.

Wakati wa unabii huu ni muhimu.

South Carolina ilijitenga mwezi wa Desemba mwaka wa 1860. Ingawa majimbo matatu zaidi yalijitenga ndani ya siku nne baada ya unabii wake, Ellen White labda hakuwa anajua kuhusu hayo. Vita bado havikuwa fikira kuu akilini mwa watu.

Lakini tunapoangalia miaka iliyofuata kutuambia kwamba unabii wake ulikuwa sahihi. Vita vya wenyewe kwa wenyewe bado vinachukuliwa kuwa moja ya vita vya kubwa zaidi katika historia ya Marekani.

Maono ya matengenezo ya afya

Photo by Sincerely Media on Unsplash

Tarehe 6 Juni, 1863, Ellen White alikuwa Otsego, Michigan, alipopokea maono kuhusu afya. Ilionya dhidi ya matumizi ya pombe, tumbaku, na vinywaji vyenye kafeini, huku ikisifia lishe ya mboga na usafi binafsi, na mengine mengi.¹⁴

Jambo muhimu ni kwamba alipokea maono haya wakati ambapo elimu ya tiba na afya ilikuwa ya kizamani. Mawazo mengi kati ya haya yanayoonekana kama maoni ya kawaida leo hii hata hayakufikiriwa wakati huo.

Sio hadi mwishoni mwa miaka ya 1960 ambapo madaktari wangeweza kuona uhusiano kati ya sigara na saratani ya mapafu.¹⁵ Na sasa, sayansi inathibitisha kuwa lishe ya mboga na lishe isiyo na nyama zina faida.

Dk. Clive McCay (1898–1967), mtafiti na profesa wa lishe katika Chuo Kikuu cha Cornell, alisoma moja ya vitabu vya Ellen White kuhusu afya. Alikuwa amevutiwa sana kiasi kwamba alinunua vitabu zaidi na kutoa mihadhara kuhusu Ellen White.¹⁶

Ingawa sio Mchungaji wa Kiadventista, aliandika haya kumhusu:

“Mawazo yake ya msingi…yamehakikiwa kwa kiwango cha kipekee na maendeleo ya kisayansi ya miongo iliyopita. Mtu anaweza kujaribu kueleza ukweli huu wa kipekee kwa kusema: ‘Bi. White tu alikopa mawazo yake kutoka kwa wengine.’ Lakini angejuaje ni mawazo gani ya kukopa na ni yapi ya kukataa kutoka kwenye mfululizo wa nadharia na mafundisho ya afya yaliyokuwepo katika karne ya kumi na tisa? Lazima awe mtu wa kustaajabisha sana, mwenye maarifa zaidi ya wakati wake, ili kufanya hivi kwa mafanikio!”¹⁷

Karama ya unabii kutoka kwa Roho Mtakatifu ndiyo iliyomwezesha kupata “ujuzi uliokuwa zaidi ya wakati wake huo.

Utabiri wa uharibifu wa nyumba ya uchapishaji

Mwaka wa 1901, Review and Herald, nyumba ya uchapishaji ya Waadventista wa Sabato huko Battle Creek, Michigan, ilipokea onyo kali kwa kupoteza mwelekeo wa Mungu na kujikita na kazi ya kibiashara.¹⁸ Ellen White alionya kwamba “isipokuwa kutakuwa na matengenezo, janga litakumba nyumba ya uchapishaji.” Aliuona “malaika amesimama na upanga kama wa moto ulionyoshwa juu ya Battle Creek.¹⁹

Lakini nyumba ya uchapishaji haikufanya mabadiliko yoyote kwenye malengo yao au shughuli, na unabii ulitimia wakati tarehe 30 Desemba, 1902, nyumba nzima ya uchapishaji ilipoungua kabisa.²⁰

Tukiangalia maono ya Ellen White na utimiaji wake, lazima tuzingatie kwamba yeye hakuwa pekee aliyepokea ufunuo kutoka kwa Mungu wakati wake. Ni nini kilichofanya maono yake na unabii kuwa tofauti?

Maono katika vuguvugu la kidini wakati wa miaka ya 1800

Photo by Siera Chadwick on Unsplash

Madai ya maono na ufunuo kutoka kwa Mungu yalikuwa ya kawaida katika karne ya 19 wakati vuguvugu za kidini zilipoenea Marekani. Mifano ya watu ambao walidai kupokea ufunuo kutoka kwa Mungu ni:

• Joseph Smith, mwanzilishi wa Umormoni
• Ann Lee, mtu mashuhuri katika Vuguvugu la Shaker
• Mary Baker Eddy, mwanzilishi wa Sayansi ya Kikristo

Lakini maono yao yanahusiana na Biblia tofauti sana na yalivyokuwa yale ya Ellen White.

Mwaka wa 1820, Joseph Smith alianza kuwa na maono ambayo aliyachapisha katika Kitabu cha Mormon mwaka wa 1830.²¹

Mafundisho yake yalikuwa yapi?

Kitabu cha Mormon kinasema kwamba maono ni zaidi ya Biblia, ambayo imejaa makosa ya tafsiri.²² Kitabu hicho pia kinafundisha mazoea yasiyopatikana katika Biblia kama vile ndoa za wake wengi na ubatizo kwa ajili ya wafu.²³

Karibu na wakati wa Joseph Smith, Ann Lee alikuwa akihamasisha vuguvugu la Shaker nchini Marekani. Alifundisha kwamba ngono ilikuwa chanzo cha uovu, ikimaanisha kwamba watu walilazimika kutokujihusisha na ngono kabisa ili wabaki wakiwa safi.²⁴ Na kutokana na moja ya maono yake, alitangaza kwamba yeye mwenyewe alikuwa sehemu ya kike ya Mungu na Kristo aliyerejea.²⁵

Kisha, Mary Baker Eddy alitokea mwaka 1866.

Mwaka huo, baada ya kuanguka kwenye barabara iliyo na barafu, Eddy hakuwa anatarajiwa kuishi. Lakini aliposoma hadithi ya Yesu kuponya mtu katika Biblia, aliponywa kwa muujiza.²⁶

Tangu wakati huo, Eddy alijitolea maisha yake kuelewa uponyaji na aliandika kitabu kiitwacho Sayansi na Afya pamoja na Ufunguo wa Maandiko Matakatifu. Alianzisha Kanisa la Sayansi ya Kikristo mwaka 1879.

Kanisa linaamini kwamba ukweli pekee ni Mungu na kwamba magonjwa yote hutokea akilini. Uponyaji unaweza kupatikana kwa kudhibiti akili na kuamini katika uponyaji wa Kristo.²⁷ Imani nyingine tofauti ni kwamba Yesu si Mungu, bali ni kama Mungu.

Katika safari yake ya kidini, Eddy alipokea maono na ndoto, ambazo katibu wake Calvin Frye aliandika katika kitabu kiitwacho Visions of Mary Baker Eddy. Yanafafanua safari yake ya kidini na kusaidia imani za kanisa.

Hivyo mafundisho ya watu hawa yanalingana vipi na Biblia? Wengi wao wanapingana na aya za wazi sana.

Angalia mifano hii:

Kwa kutumia vipimo vya kweli ya nabii vilivyomo katika Biblia, hatuwezi kukubali mafundisho haya wala madai ya kinabii wa yale waliyoyafundisha.

Ni kweli kwamba watu hawa walisema mambo ambayo yalikuwa yanalingana na Biblia. Lakini kulikuwa na wakati ambapo ujumbe ulipotoka. Mwishowe walidhoofisha Biblia na kweli zake, wakati Ellen White alifanya tofauti. Aliithibitisha.

Maono na unabii wa Ellen White hutuongoza kwenye Biblia

Tumeyaona jinsi maono na unabii wa Ellen G. White ulivyotimia kwa usahihi.

Lakini unabii uliotimizwa ni ushahidi mmoja tu wa karama ya unabii ya Biblia.

Hapo ndipo vipimo vingine vya nabii wa kweli vinapoingia. Vinatusaidia kuona kwamba huduma yake inalingana na Biblia na inaakisi tunda la Roho Mtakatifu. Zaidi ya hayo, hakuwahi kutafuta umaarufu au upendeleo; badala yake, kwa uaminifu alishiriki ukweli wa Biblia hata alipopingwa.

Maono yake pia yalifuatana na ishara za kimwili kama za manabii katika Biblia:

• Kuanguka chini (Hesabu 24:4; Ufunuo 1:17)
• Kutokuwa na fahamu ya mazingira na kwenda maeneo ya mbali (2 Wakorintho 12:2–4)
• Kupokea nguvu za kimungu (Danieli 10:16–19)
• Kutopumua (Danieli 10:17)

Vivyo hivyo, alipokuwa akipokea maono wakati watu walikuwa karibu naye, hakutambua mazingira yake. Mara kwa mara angekuwa anazunguka kwa uhuru, na hata mtu mwenye nguvu zaidi hawezi kumzuia. Bila kujali ikiwa maono yalidumu kwa dakika 15 au masaa 3, hakuwa anapumua, kama ilivyo thibitishwa na madaktari waliomwangalia.

Mtoto wake wa kiume aliandika yafuatayo kuhusu uzoefu wa mama yake:

“Alipokuwa akisali, nilisikia kilio hicho, Utukufu. Hakuna kitu kama hicho—kilio hicho cha muziki, kirefu cha Utukufu. Alianguka nyuma. Baba yangu akamwekea mkono wake chini yake. Baada ya muda mfupi nguvu zake zilimjia. Aliinuka kwa mtazamo wa mtu anayeona mambo ya ajabu mbali, uso wake ukionekana, mara nyingine, kuwa mng’ao na furaha.”²⁸

Kwa sababu Ellen White anakidhi vipimo hivi vya Kibiblia, Kanisa la Waadventista wa Sabato linakubali karama yake ya unabii. Kupitia miaka, ameendelea kuunga mkono na kuongoza kanisa kwenye ukweli katika Yesu.

Ikiwa ungependa kujifunza zaidi kuhusu tunavyoamini,

1. Douglass, Herbert, Messenger of the Lord (Nampa, Idaho, Pacific Press, 1998),p. 135. [↵]
2. White, Ellen, The Great Controversy (Pacific Press, Mountain View, CA, 1911), p. 204. [↵]
3. White, Ellen, Christian Education (International Tract Society, Battle Creek, MI, 1894), p. 109. [↵]
4. White, Ellen, Gospel Workers (Review and Herald, Washington D.C., 1915), p. 160. [↵]
5. Independent, August 23, 1915, quoted by Spicer, William, The Spirit of Prophecy in the Advent Movement (1937), p. 126. [↵]
6. White, Ellen, Christian Experience and Teachings of Ellen G. White (Pacific Press, Mountain View, CA, 1922), p. 78. [↵]
7. White, Ellen, Gospel Workers (1915 ed.), (Washington, D.C., Review and Herald, 1915), p. 302. [↵]
8. Coon, Roger W., The Great Visions of Ellen G. White (1992), p. 51 [↵]
9. Ibid., pp. 25–37. [↵]
10. Ibid., p. 67.  [↵]
11. Ibid., pp. 271–272. [↵]
12. White, Ellen G., Letters and Manuscripts, vol. 20, Letter 281, 1905. [↵]
13. Coon, p. 82; White, A. L., Ellen G. White: The Early Years: 1827–1862, vol. 1, (Review and Herald, Hagerstown, MD, 1985), p. 462–463 [↵]
14. White, Ellen, Spiritual Gifts, vol. 4a, ch. 39. [↵]
15. Robert N Proctor, “The History of the Discovery of the Cigarette–Lung Cancer Link,” Tobacco Control, vol. 21, no. 2, 2012, pp. 87–91. [↵]
16. Nichol, Francis D., Why I Believe in Mrs. E. G. White, 1964, p. 57. [↵]
17. McCay, C. M., A Nutrition Authority Discusses Mrs. E. G. White, (Review and Herald, 1959), p. 10. [↵]
18. White, Ellen, Publishing Ministry (Review and Herald, Hagerstown, MD, 1983), p. 170. [↵]
19. White, Testimonies for the Church, vol. 8 (Pacific Press, Mountain View, CA, 1904), p. 97. [↵]
20. Olson, R. W., Ellen White’s Predictions, (Ellen G. White Estate, 1989), p. 7 [↵]
21. Douglass, p. 38. [↵]
22. “Mormon Scripture,” MormonBeliefs.org; “Scripture—The Mormon Holy Books,” BBC, Oct. 8, 2009. [↵]
23. White, Arthur L., Ellen White—Messenger to the Remnant, (1969), p. 27. [↵]
24. Douglass, p. 37. [↵]
25. “Ann Lee,” Encyclopedia Britannica, Sep. 4, 2021 [↵]
26. “What Is Christian Science?” Christian Science, christianscience.com. [↵]
27. Ibid. [↵]
28. White, Arthur L., Ellen G. White, the Early Years (1827-1862), p. 471. [↵] 

Majibu Zaidi