Safari na Utume wa Ellen G. White Ulimwenguni

Ingawa Ellen White, mwanzilishi mwenza wa Kanisa la Waadventista wa Sabato, anajulikana zaidi kwa huduma yake nchini Marekani, pia alisafiri kwenda nchi nyingine kumi na mbili katika maisha yake—hili lilikuwa jambo kubwa katika karne ya 19 wakati usafiri ulikuwa mgumu na wa kuchukua muda mrefu. Si hivyo tu, alikuwa pia akisaidia kuongoza Kanisa la Waadventista nchini Marekani na akiandika maelfu ya kurasa za maandishi!¹

Ili kukupa wazo la jinsi huduma yake ilivyokuwa na athari kubwa, tutaangalia:

• Kwanini Ellen White alisafiri sana
• mbalimbali aliyotembelea na alichofanya huko:
  • Amerika Kaskazini
  • Ulaya
  • Australia
• Matokeo ya safari zake

Lakini kabla hatujaorodhesha maeneo yote aliyotembelea, hebu kwanza tuangalie kwanini alijikuta akisafiri sana mwanzoni.

Kwanini Ellen White alisafiri sana?

“Courtesy of the Ellen G. White Estate, Inc.”

Ellen White alitembelea maeneo maalum ya kimataifa kwa sababu Mungu alimwita kufanya hivyo. Kanisa la Waadventista linalokua lilijua kwamba ujumbe wa Marejeo haukuwa tu kwa jamii zao wenyewe, au hata nchi yao pekee. Ulikuwa ni kwa ajili ya watoto wote wa Mungu!

Ili kusaidia kuanzisha huduma ya kimataifa, alitembelea maeneo mbalimbali kukutana na watu, kutoa mwongozo, kuhudhuria mikutano ya makambi, kusaidia wamishonari wenzake, na kusaidia kuanzisha taasisi za elimu na afya.

Mwanzoni, mara nyingi alihisi kutokuwa na uhakika wa kwenda mbali na nyumbani, lakini msukumo wa Roho Mtakatifu ulimhakikishia kuwa angekuwa salama, na kwamba huduma yake ingesaidia kueneza injili.

Na kwa sababu Uadventista ulienea haraka sana, hakusimama baada ya nchi moja au mbili. Mwishoni mwa maisha yake, alikuwa amehudumu katika nchi 13, ikiwa ni pamoja na maeneo kadhaa kote Marekani.²

Bila shaka, hakuwa mgeni katika kazi ya umishonari.

Alikuwa tayari ameshaomba kuwepo kwa huduma ya uchapishaji duniani kote.³ Yote ilianza mwaka 1848 alipohamasishwa na Roho Mtakatifu kwamba Kanisa la Waadventista linapaswa kuanzisha gazeti lake lenyewe. Alimwambia mumewe kuhusu maono haya aliyopokea kutoka kwa Mungu, akimhimiza yeye na wengine waanze kuchapisha vitabu, magazeti, na vijitabu vya Waadventista ambavyo hatimaye vingesambaa duniani kote.⁴

Lakini juhudi za huduma hazikupaswa kuishia hapo pia. Waadventista wengi walishawishika kwamba pia ilikuwa wakati wa kuweka juhudi kubwa katika kazi ya kimishonari.

Mwaka 1874, Ellen White alipata maono ambapo Mungu alimwonyesha kwamba Kanisa la Waadventista lazima lisambaze injili kila mahali—sio Marekani pekee:

“Lazima mchukue mtazamo mpana zaidi. Nuru yenu haipaswi kuwekwa chini ya pishi au chini ya kitanda, bali juu ya kinara, ili iangaze wote waliomo nyumbani. Nyumba yenu ni dunia.”⁵

Ushauri huu ulisababisha kuanzishwa kwa mpango wa kwanza kabisa wa kimishonari wa Kanisa. Na hatimaye, Ellen White mwenyewe alihisi wito wa kutembelea konferensi na makanisa ya Waadventista katika maeneo mbalimbali ya kimataifa.

Wakati wamisionari wengi walikuwa wakiwafikia wasio Waadventista, kazi ya huduma ya Ellen White ilikuwa hasa miongoni mwa washiriki wa Kanisa la Waadventista. Alizungumza na makundi makubwa na pia alikutana na vikundi vidogo vya kanisa na viongozi wa huduma, akitoa ushauri na kutia moyo kama alivyoongozwa na Roho Mtakatifu.⁶

Katika safari zake, alikutana na watu wengi na kusaidia kuanzisha shule nyingi za Kiadventista na sanitariumu (baadaye hospitali).

Alifikia mafanikio haya ya msingi licha ya vikwazo na hatari kadhaa.

Tofauti na urahisi na kasi ya usafiri wa leo, usafiri wakati huo ulikuwa na hatari zaidi na ulichukua muda mrefu. Iwe kwa mashua, gari la moshi, au gari la farasi na kigari, safari ilikuwa mbaya kila mara na mara nyingi ilikuwa ya kuchosha. Na magonjwa yalisambaa haraka, hasa wakati wa hali ya hewa ya baridi au unyevunyevu.

Lakini juhudi zake zilikuwa na thamani kubwa.

Leo, kuna zaidi ya shule 9,000 za Waadventista na hospitali 230 zilizoundwa kwa sehemu kutokana na juhudi zisizochoka za kimishonari za Ellen White.⁷ Ingawa hakusimamia binafsi uanzishwaji wa kila taasisi, alisaidia kuchagua maeneo ya shule na vituo kadhaa vya afya. Pia alisaidia kuweka msingi wa uendeshaji wa taasisi hizi—ambapo mafanikio yake bado tunaona hadi leo.

Safari zake zilianza Amerika Kaskazini, hivyo tutaanza hapo.

Safari Amerika Kaskazini

Photo by Greg Rosenke on Unsplash

Kadiri Kanisa la Waadventista lilivyokua, Ellen White alipokea mialiko kwenda makanisani kote Marekani, na hata Canada. Mara nyingi alisafiri kwenda majimbo ya New England yaliyo karibu naye lakini pia alifika Kusini na Magharibi mbali.

Mara nyingi, viongozi wa kanisa walimwomba azungumze katika mikutano yao ya makambi, ambayo ilikuwa mikutano ya mwisho wa wiki au ya wiki nzima iliyokuwa ikifanyika mara nyingi kwenye mahema. Na alipokuwa akisafiri, aliendelea kuandika makala kwa ajili ya gazeti la kanisa, Review and Herald.⁸

Katika nyakati nyingine, Ellen White alipokea maono yaliyomwambia asafiri. Baadhi ya maono haya yalihusisha Roho Mtakatifu akimwita aende mahali fulani kuzungumza na watu maalum, na mengine yalikuwa yakimwomba aonyeshe kanisa mahali pa kujenga taasisi mpya za Kiadventista.

Alipokuwa Amerika Kaskazini, alisafiri zaidi na mume wake, James White. Na kwa baadhi ya safari, ilimbidi kuwaacha wanawe wadogo wakae na marafiki wa familia. Lakini walipokuwa wakikua, mara nyingi alimchukua Willie aende naye katika safari zake.

Walisafiri kwenda maeneo mengi mazuri, lakini safari zao hazikuwa rahisi hata kidogo. Mara nyingi walikumbana na hali mbaya za usafiri—chochote kutoka baridi kali hadi barabara mbovu.⁹

Wakati mwingine, safari zao zingeweza kuwa hatari. Wakati mmoja, Ellen alitupwa chini kutoka kwenye farasi wake.¹⁰ Katika safari nyingine, James alikanyagwa na magurudumu ya gari la farasi. Alikuwa akijaribu kuzuia gari lisipinduke wakati farasi aliposimama ghafla alipokuwa akiteremka kwenye mteremko.¹¹

Lakini labda tukio lao la kusafiri la kutisha zaidi lilikuwa walipokuwa kwenye treni iliyopata ajali. Abiria kadhaa waliuawa, lakini Ellen White na mume wake hawakuumia. Waliamini kuwa ilikuwa ni kwa sababu malaika wa Mungu aliingilia kati kuwalinda.¹²

Lakini licha ya hatari kubwa, safari zao ziliwawezesha kutimiza mambo mengi ya ajabu na kuona maeneo ya kushangaza.

Wakati wa moja ya safari zake, Ellen White aliwaandikia watoto wake barua kuhusu ndege wa kimitambo aliyeona:

“Na manyoya madogo yangetikisika kwenye yule ndege mdogo, na angezungusha kichwa chake kizuri huku na kule, akipiga mabawa yake madogo, akitikisa mkia wake na kuruka huku na kule na kutenda kwa uzuri kana kwamba sauti inatoka kwenye koo lake dogo.”¹³

Katika safari yake, aliona mambo mengi ya ajabu na ya kushangaza, hasa kwa wakati aliokuwa anaishi. Alitaja kuona puto la hewa moto,¹⁴ mbuzi akivuta gari dogo,¹⁵ na safu nzuri ya milima ya Rocky Mountain¹⁶. Hata alipata nafasi ya kutembelea Hawaii alipokuwa njiani kuelekea Australia.

Hapa kuna orodha ya majimbo mengi aliyotembelea (bila mpangilio maalum):

• California:¹⁷Ellen White alitumia miaka mingi katika jimbo hili katika miaka ya 1870-80, akisaidia kanisa kusonga mbele katika huduma ya elimu na afya. Mwaka 1901, baada ya muda wake Australia, alikaa “Elmshaven” huko St. Helena, ambako alitumia maisha yake yote yaliyosalia.
• Michigan: Familia ya White waliishi katika jimbo hili kuanzia 1855 hadi walipohamia California katika miaka ya 1870. Lakini katika miaka ya baadaye, mara nyingi alirudi Battle Creek, ambako makao makuu ya kanisa yalikuwa, kwa ajili ya mikutano na viongozi wa kanisa.
• Texas:¹⁸ Safari zake zilimfikisha katika jimbo hili mwaka 1878 na 1879 kuhudhuria mikutano ya kambi na matukio mengine kadhaa au mikusanyiko.
• Colorado:¹⁹ Ellen White alipenda kupumzika hapa mwishoni mwa miaka ya 1870 na mwanzoni mwa miaka ya 80. Alipokuwa huko, alimsaidia mumewe kuandika maandishi kadhaa yaliyohimiza kanisa kutafsiri vitabu vya Kiadventista katika lugha nyingine na kuwasihi Waadventista wa Battle Creek, Michigan, kuanzisha shule na kupanua zaidi taasisi yao ya afya.
• Maine:²⁰ Ellen White alizaliwa Portland, Maine, na alikulia katika jimbo hilo alipokuwa bado anajulikana kwa jina lake la msichana, Ellen Harmon. Alitumia sehemu ya ujana wake huko na alirudi kwa ajili ya mikutano ya kuhubiri hadi mwaka 1909.

Pia alisafiri kwenda majimbo yafuatayo, hasa kwa ajili ya kuhudhuria mikutano ya kambi na kuhubiri katika makanisa ya eneo hilo:²¹

• Kansas
• Missouri
• Wisconsin
• Ohio
• Vermont
• Massachusetts
• New York
• Indiana
• Illinois

Alipoendelea kusafiri, alisafiri na wenzake—mara nyingi mume wake, wanafamilia wakubwa, au marafiki. Na baada ya James White kufariki mwaka 1881, mwana wa Ellen White, Willie, akawa msafiri na msaidizi wake wa kudumu.²²

Wakati akiishi “Elmshaven” huko California, Ellen White aliongoza juhudi za kuanzisha sanatorium katika Kusini mwa California. Sanatorium hii baadaye ikawa Loma Linda University Health na Loma Linda University.

Kisa kiko hivi:

Kwa msukumo wa Ellen White, mshiriki mmoja wa kanisa aitwaye John Burden alinunua lile eneo, ambalo baadaye Ellen White alikuja kuliona. Alipofika, alihisi kama tayari alikuwa ameliona eneo hilo hapo awali. Mwanawe alikumbusha kwamba hakuwahi kufika hapo, ndipo akatambua kuwa eneo hilo lilikuwa la kawaida kwake kwa sababu alikuwa ameliona katika ndoto ya kinabii.²³

Utambuzi wake ulithibitisha uamuzi wa kanisa kutumia lile eneo. Na kweli ilizaa matunda. Leo, Loma Linda ni mojawapo ya hospitali za vyuo vikuu zinazomilikiwa na taasisi ya kidini nchini Marekani.

Lakini safari yake haikuishia hapo.

Mungu alikuwa karibu kumtuma kwenye safari nyingine ya mbali zaidi—safari ya ng’ambo kwenda kwenye miji mikubwa ya Ulaya.

Safari Barani Ulaya

Ellen G white at the Swiss conference Meeting, Sept 1885.

Ujumbe wa Kati wa Waadventista wa Sabato Ulaya ulimwalika Ellen White kuja Ulaya na kuzungumza katika Konferensi na makanisa mbalimbali ya Ulaya. Viongozi pia walitaka ushauri wake katika huduma zao za uchapishaji.²⁴

Hii ilikuwa ni miaka michache tu baada ya mume wake, James, kufariki. Hivyo mwanzoni, hakuwa na uhakika kama angeweza kwenda kwa sababu kusafiri kungekuwa kugumu kwa afya yake katika umri wake. Lakini Mungu alimpa nguvu hadi akaweza kusafiri salama ng’ambo ya bahari.²⁵

Aliondoka Amerika kuelekea Ulaya mwaka 1885 akiwa na mwanawe Willie. Kufikia wakati alipopanda meli, alihisi kuwa na uhakika kwamba Mungu angemwongoza, akisema:

“Bwana anaonekana kuwa karibu sana nami na ninahisi amani na utulivu.”²⁶

Hata hivyo, safari zilikuwa ngumu kama zile za Amerika. Ellen White na familia yake waliendelea kuteseka kutokana na magonjwa ya mara kwa mara na hali mbaya ya hewa.²⁷

Lakini licha ya hali yake, bado alikuwa na azimio la kusaidia. Alitembelea makanisa mbalimbali, akihubiri Biblia na kuzungumza kuhusu ukweli wake kwa Waadventista na kwa umma kwa ujumla.

Wakati wa kipindi chake Ulaya, alisafiri kwenda:

• Uingereza:²⁸ Hii ndiyo nchi aliyowasili. Alizungumza katika mikutano mingi kuhusu injili na kuhusu jinsi na kwanini Kanisa la Waadventista lilianza.

• Uswisi:²⁹ Uswisi ikawa makao makuu ya Ellen White alipokuwa Ulaya, na mahali alipolenga kazi yake ya uchapishaji.

• Ufaransa:³⁰ Alizungumza katika mikutano ya hema na kumtia moyo kijana aliyemuona katika maono yake amkubali Kristo.

• Italia:³¹ Alitoa ushauri kwa wahubiri kadhaa na kuwatia moyo wawe waaminifu na wanyenyekevu katika utume wao wa kuwafikia wengine.

• Ujerumani:³² Alihubiri mahubiri kadhaa kwa makusanyiko ya Kijerumani. Kusanyiko moja hasa lilikuwa linakabiliwa na changamoto ya umoja, hivyo alipendekeza mkutano wa kijamii ili kujenga uhusiano kati ya washiriki na kuwaleta katika umoja.

• Norway:³³ Alifika hapa kutoa mwongozo kwa kanisa la Christiania. Lilikuwa linakabiliwa na tatizo la ushabiki (msimamo mkali wa kidini), jambo lililo sababisha washiriki wengi kuwa wakali na wenye kuhukumu. Kwa kujibu, aliwahimiza wachukue mtazamo wa Kristo wa rehema na unyenyekevu.

• Denmark:³⁴ Alipokuwa akizunguka kuzungumza katika makanisa mbalimbali, pia aliwahimiza vijana kujihusisha na huduma.

• Uswidi:³⁵ Alitembelea makanisa ya Kiswidi na kuhudhuria mkutano mkubwa wa Waadventista wa Kiswidi mwaka 1886.

Wakati wote Ellen White alipokuwa Ulaya, aliweza pia kufanya kazi kwenye vitabu vyake. Kitabu alichotumia muda mwingi kukiandika kilikuwa Pambano Kuu, kitabu kinachojadili msingi wa Biblia nzima—mgogoro wa kiroho kati ya Shetani na Yesu.

Ulaya ilikuwa mahali bora kwake kufanya kazi kwenye kitabu hiki, ambacho kilizungumzia sana historia ya Kanisa la Kikristo wakati wa Enzi za Giza na Mageuzi ya Kiprotestanti.

Aliweza kutembelea maeneo aliyoyataja katika kitabu chake na kupata uelewa wa kina zaidi wa historia kuliko kile alichokuwa amesoma au kujifunza kupitia uongozi wa Roho Mtakatifu.

Aliondoka Ulaya mwaka 1887, lakini kama ilivyokuwa, kazi yake ya kimataifa ilikuwa bado haijakamilika. Angeitwa kufanya huduma katika bara jingine tena—safari hii kwenda Australia.

Safari Australia

Ellen G. White with Australian workers, 1909.
“Courtesy of the Ellen G. White Estate, Inc.”

Viongozi wa kanisa walimwomba Ellen White aende Australia kusaidia kuongoza makanisa ya Waadventista yanayoendelea kukua huko, na pia kusaidia katika kuendeleza juhudi za elimu na huduma ya afya.

Aliondoka kuelekea Australia mwaka 1891 akiwa na mwanawe, Willie.

Mwanzoni, alikuwa na wasiwasi kwenda kwa sababu hakuhisi kusukumwa na Mungu kuwa ndiye anayemwambia aende.³⁶ Pia alitambua kwamba ingeweza kuwa hatari kusafiri sana akiwa na umri wake, na kwa changamoto zake za kiafya. Angefikisha miaka 64 mwaka huo.

Lakini hatimaye, alihitimisha kwamba watu wa Australia walimhitaji. Na kwa kuwa Mungu hakuwa amemwonyesha asiende Australia, alichukua hatua kwa imani na kukubali pendekezo la Konferensi Kuu la kutumia miaka miwili huko.³⁷

Alipofika Australia, alianza kuelewa vizuri zaidi kile ambacho Mungu alitaka afanye huko.

Akiwa huko, alizungumza katika mikutano mingi ya kambi na kuchapisha vitabu kadhaa, ikiwa ni pamoja na kitabu chake maarufu kuhusu maisha ya Kristo, “Tumaini la Vizazi Vyote.”³⁸

Moja ya mambo mashuhuri aliyofanya ilikuwa kusaidia kuanzisha Chuo cha Avondale.

Viongozi wa Kiadventista walitaka kuanzisha shule nchini Australia lakini walikuwa na ugumu wa kupata eneo. Hii ilikuwa kwa sababu walikuwa wanatafuta ardhi wakati wa mdororo wa kiuchumi,³⁹ na pia kwa sababu walikuwa na ugumu wa kupata ardhi ambayo ingeweza kuendesha shamba la shule.

Hivyo viongozi walimwomba mpima ardhi aangalie ardhi waliyotaka kununua. Kwa bahati mbaya, aliripoti kwamba ardhi hiyo ilikuwa duni mno kustawisha mazao mazuri. Kwa upande mwingine, Ellen White alipata maono yaliyomwambia kwamba ardhi hiyo ilikuwa nzuri na inapaswa kununuliwa.⁴⁰

Viongozi walifuata mwongozo wake na kununua lile eneo. Na kama alivyokuwa ameonyeshwa katika maono yake, ardhi ile ilizaa mavuno mengi. Chuo hicho kilifanikiwa na bado kipo hadi leo—sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Avondale.⁴¹

Ellen White alijikuta akiongeza muda wake wa kukaa Australia hadi karibu muongo mzima. Watu wa Australia walihuzunika kumuona akirudi Marekani mwaka 1900. Alikuwa amesaidia kuendeleza kanisa kwa njia nyingi, katika kuanzisha taasisi za Waadventista na pia kupitia jitihada zake binafsi za kibinadamu kwa wenyeji.⁴² Ushawishi wake uliendelea hata baada ya kuondoka.

Matokeo ya safari za Ellen White

Loma Linda University
“Courtesy of the Ellen G. White Estate, Inc.”

Kama vile viongozi wa kanisa la awali la Kikristo katika Biblia, Ellen White alitumwa na Mungu kueneza ujumbe Wake duniani.

Kulingana na Tim Poirier, naibu mkurugenzi wa Ellen G. White Estate, kazi ya kimisheni ya Ellen White ilikuwa muhimu kwa sababu:

“Kusafiri kwake kwenda Ulaya na Australia kulisaidia kuweka kazi ya mwanzo ya Kanisa katika maeneo hayo kwenye msingi imara—hii ilijumuisha kuzindua shule mpya, taasisi za afya, na kusaidia mashirika ya uchapishaji ya Kanisa.”

Mwisho wa huduma yake, alikuwa ametimiza sehemu ya unabii ambao Mungu alitoa miaka mingi kabla ya kusafiri kwenda sehemu mbalimbali za dunia, akieneza ujumbe wa injili:

“Ujumbe utaenda kwa nguvu katika sehemu zote za dunia, hadi Oregon, Ulaya, Australia, visiwa vya bahari, kwa mataifa yote, lugha, na watu.”⁴³

Katika njia nyingi tofauti wakati wa safari zake, alihudumia kikamilifu jamii alizokutana nazo—na aliacha urithi wa huduma kwa jamii kwa kusaidia kuanzisha taasisi za Kiadventista kama vile shule na vituo vya afya. Baada ya kuondoka, mashirika haya yaliendelea kuwafikia watu kwa njia za vitendo.

Ungependa kujua jinsi Kanisa la Waadventista linavyohudumia jamii kupitia mfumo wake wa elimu? Tuna taarifa kuhusu hilo pia!

Kurasa Zinazohusiana

1. Douglass, Herbert, Messenger of the Lord, p. 108 [↵]
2. Delafield, A. D, Ellen G. White in Europe, p. 5 [↵]
3. Pfandl, Gerhard, “Ellen G. White’s Contributions to the Seventh-day Adventist Church,” Ministry Magazine, June 2015. [↵]
4. Ibid. [↵]
5. White, Ellen G., Life Sketches of Ellen G. White, p. 208 [↵]
6. Ibid., p. 196 [↵]
7.  “Quick Statistics on the Seventh-day Adventist Church,” Office of Archives, Statistics, and Research. [↵]
8. White, Arthur, Ellen G. White: The Lonely Years: 1876–1891, p. 39 [↵]
9. White, Ellen G., I’d Like to Ask Sister White, p. 113 [↵]
10. Ibid., p. 74 [↵]
11. Ibid., p. 75 [↵]
12. White, Arthur, Ellen G. White: The Early Years: 1827–1862, pp. 295–296 [↵]
13. White, Ellen G., I’d Like to Ask, p. 105 [↵]
14. Ibid., p. 104 [↵]
15. Ibid., p. 105 [↵]
16. White, Arthur, Ellen G. White: The Progressive Years: 1862–1876, p. 347 [↵]
17. Ibid., p. 357 [↵]
18. White, Arthur, The Lonely Years, p. 98 [↵]
19. White, Arthur, The Progressive Years, pp. 389–393 [↵]
20. White, Arthur, The Lonely Years, p. 38 [↵]
21. Ibid. [↵]
22. “James S. White,” Adventist Pioneer Library. [↵]
23. Molivarez, “This is the Very Place,” Loma Linda University Library News. May 27, 2014. [↵]
24. White, Arthur, The Lonely Years, p. 287 [↵]
25. Ibid. [↵]
26. Delafield, Ellen G. White in Europe, p. 23 [↵]
27. Ibid., p. 188 [↵]
28. Ibid., pp. 40–42 [↵]
29. Ibid., pp. 211–212 [↵]
30. Ibid., pp. 232–234 [↵]
31. Ibid., pp. 135–136 [↵]
32. Ibid., p. 279 [↵]
33. Ibid., pp. 199–201 [↵]
34. Ibid., pp. 95–96 [↵]
35. Ibid., pp.192–193 [↵]
36. White, Arthur, Ellen G. White: The Australian Years: 1891–1900, pp. 15–16 [↵]
37. Ibid. [↵]
38. Skrzypaszek, John, “Ellen G. White’s Ministry in the South Pacific,” Encyclopedia of Seventh-day Adventists. [↵]
39. “Avondale College,” Lineage Journey. [↵]
40. Ibid. [↵]
41. Ibid. [↵]
42. Skrzypaszek, “Ellen G. White’s Ministry in the South Pacific,” Encyclopedia of Seventh-day Adventists. [↵]
43. White, Ellen G., Life Sketches, p. 209 [↵]

​Majibu Zaidi